افت یک متری تراز دریای شمال؛ خزر در حال ناپدید شدن است؟

به نقل از ایرنا؛ امید صدیقی در این‌باره اظهار داشت:

در مجموع، تراز آب دریای خزر خاصیتی دارد که به صورت سینوسی تغییر می‌کند، به این معنا که چندین سال روند افزایشی دارد و سپس چندین سال وارد روند کاهشی می‌شود، اگر به روند تراز دریای خزر در ۱۰۰ سال اخیر نگاه کنیم، اگر هزار سال یا ۱۰ هزار سال گذشته را نیز بررسی کنیم، می‌بینیم که این دریا نوسانات زیادی را تجربه کرده است، حتی در مقاطعی تراز آن به منهای ۹ یا منهای ۱۰ متر هم رسیده است، یعنی سطح آب بسیار بالاتر از امروز بوده است.

مدیر کل دفتر بررسی و مقابله با آلودگی‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست افزود:

در چهار تا پنج سال گذشته، در مجموع حدود یک متر از تراز آب دریای خزر کاسته شده است، در حالی که از سال ۱۳۷۴ تا ۱۴۰۰، یعنی حدود ۲۵ سال، مجموع کاهش تراز فقط حدود یک و نیم متر بود، بنابراین، از سال ۱۳۷۴ تاکنون، دریای خزر حدود ۲.۵ متر کاهش سطح تراز داشته که یک متر آن مربوط به چهار تا پنج سال اخیر است.

به گفته او، این کاهش شدید و متوسط افت سالانه حدود ۲۰ سانتیمتری در سال‌های اخیر، موجب پسروی آب دریای خزر، به ویژه در شرق خزر و در مناطقی مانند خلیج گرگان، میانکاله و گمیشان شده است، از آنجا که شیب بستر در این مناطق بسیار کم است، عقب‌نشینی آب نیز بسیار شدیدتر بوده است.

او درباره دلایل این عقب‌نشینی شدید در چهار تا پنج سال گذشته گفت:

بر اساس پروژه مشترکی که ایران و کشورهای حاشیه خزر انجام داده‌اند، عمده‌ترین دلیل آن تغییرات اقلیمی، افزایش دما و در نتیجه افزایش تبخیر است، در واقع، بیلان آبی دریای خزر از یک سو به بارش‌ها و ورودی آب رودخانه‌ها وابسته است و از سوی دیگر، تبخیر عامل خروج آب از این دریا است.

صدیقی افزود:

بزرگ‌ترین رودخانه‌ای که وارد دریای خزر می شود، رود ولگا است که حدود ۸۰ درصد آب ورودی خزر را تأمین می‌کند، سایر رودخانه‌ها در مجموع ۲۰ درصد باقیمانده را تأمین می‌کنند که سهم ایران از این میزان حدود ۵ درصد است، یعنی مجموع رودخانه‌های ایران که به دریای خزر می‌ریزند، فقط ۵ درصد از آب ورودی این دریا را تأمین می‌کنند.

مدیر کل دفتر بررسی و مقابله با آلودگی‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست گفت:

در کنار این عوامل، فعالیت‌های انسانی نیز وجود دارد که مهم‌ترین آن برداشت آب است و می‌تواند بر این تعادل تأثیر بگذارد. با این حال، بررسی‌ها و محاسبات انجام‌شده نشان می‌دهد که علت اصلی شرایط کنونی، افزایش دما و تبخیر است، به عبارت دیگر، میزان تبخیر نسبت به میزان بارش و آب ورودی افزایش یافته و همین مساله موجب برهم خوردن تعادل آبی دریای خزر شده است.

او اظهار کرد:

البته برخی نیز معتقدند فعالیت‌های انسانی، از جمله احداث سدها و برداشت آب از رودخانه‌ها، در این وضعیت نقش داشته است، بر اساس بررسی‌های صورت‌ گرفته، شاید حدود ۲۰ درصد از این شرایط ناشی از فعالیت‌های انسانی و حدود ۸۰ درصد ناشی از تغییر اقلیم و افزایش تبخیر باشد، هرچند که تغییر اقلیم نیز خود تا حد زیادی حاصل فعالیت‌های انسانی است.