جنگ و بحران در خاورمیانه؛ افزایش قیمت بلیط و کاهش پروازها در اروپا
جنگ ایران و اسرائیل و پیامدهای آن بر صنعت هوانوردی و مسافران، بهویژه در اروپا، تاثیرات قابل توجهی داشته است. برخی کارشناسان از احتمال ورشکستگی شرکتهای هواپیمایی کوچک در صورت ادامه بحران خبر میدهند، در حالی که برخی دیگر معتقدند هنوز کمبود جدی سوخت جت بهطور کامل شکل نگرفته است.
به گزارش globalnation، قیمت سوخت جت از زمان آغاز درگیریها در فوریه، بیش از دو برابر شده است. علت اصلی این افزایش، محدود شدن تردد در تنگه هرمز توسط ایران و ایالات متحده عنوان شده؛ مسیری حیاتی که حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از آن عبور میکند.
مارینا افثیمیئو، استاد مدیریت هوانوردی در دانشگاه دوبلین سیتی، اعلام کرده است که قیمت سوخت جت در اروپا از حدود ۶۸٫۲۷ یورو به ازای هر بشکه در فوریه به ۱۵۳٫۸۴ یورو در پایان آوریل رسیده است. این آمار بر اساس دادههای انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (IATA) ارائه شده است.
او هشدار داده است:
اگر قیمت سوخت، که بین ۲۵ تا ۵۰ درصد هزینههای عملیاتی ایرلاینها را تشکیل میدهد، بالا بماند و شرکتها برای آن پوشش ریسک نداشته باشند، ممکن است ورشکست شوند.
در کنار افزایش قیمت، احتمال کمبود سوخت جت نیز مطرح شده است. دو هفته پیش، رئیس آژانس بینالمللی انرژی هشدار داد که اروپا تنها برای حدود ۶ هفته ذخیره سوخت جت دارد.
اروپا بهطور میانگین روزانه حدود ۱٫۶ میلیون بشکه سوخت جت مصرف میکند و ۱٫۱ میلیون بشکه آن از تولید داخلی تامین میشود. بخش بزرگی از کسری حدود ۵۰۰ هزار بشکهای پیشتر از خاورمیانه و از طریق تنگه هرمز وارد میشد؛ مسیری که اکنون عملا مسدود شده است.
در نتیجه، هزینه سفرهای هوایی در حال افزایش است و برخی ایرلاینها این افزایش را به مسافران منتقل کردهاند. شرکت Air France-KLM بهطور گزارششده ۱۰۰ یورو هزینه اضافی برای پروازهای طولانی اعمال کرده و لوفتهانزا در ۲۲ آوریل اعلام کرده که طی ۶ ماه آینده ۲۰ هزار پرواز کوتاهبرد را کاهش خواهد داد. همچنین شرکت Scandinavian Airlines حدود هزار پرواز را لغو کرده است.
سباستین جاستوم، معاون ارشد Air France-KLM، در یکی از نشستهای پارلمان اروپا گفته است:
ما مجبور به این کار هستیم، چون در غیر این صورت ظرف چند ماه ورشکست میشویم.
بر اساس گزارشی از موسسه مشاوره Teneo، قیمت بلیط هواپیما در یک سال گذشته حدود ۲۴ درصد افزایش یافته است.
اندرو چارلتون، مدیر شرکت Aviation Advocacy، گفته است که اگرچه فعلا عرضه سوخت کافی است، اما عدم قطعیت درباره آینده وجود دارد. او تاکید کرده است:
این عدم اطمینان و هزینه اضافی برای پر نگه داشتن مخازن، بلیطها را گرانتر میکند. مسافران باید انتظار صندلیهای کمتر و تخفیفهای کمتر را داشته باشند.
در سطح سیاستگذاری، اتحادیه «Airlines for Europe (A4E)» که ۱۶ ایرلاین اروپایی را نمایندگی میکند، از اتحادیه اروپا خواسته برای کاهش اثرات جنگ ایران اقدام فوری انجام دهد.
این اتحادیه خواستار کاهش موقت الزامات قانونی مربوط به سوختگیری شده است؛ قانونی که شرکتها را موظف میکند ۹۰ درصد سوخت مورد نیاز پرواز را در داخل اتحادیه تامین کنند. همچنین پیشنهاد تعلیق موقت سیستم تجارت انتشار کربن اتحادیه اروپا (ETS) نیز مطرح شده است.
اورانیا گئورگوتساکو، مدیرعامل A4E، این اقدامات را «موقت برای عبور از شرایط فعلی» توصیف کرده و بر لزوم برنامهریزی بلندمدت تاکید کرده است.
در همین حال، شورای بینالمللی فرودگاهها (ACI) نیز خواستار واردات از منابع جایگزین، خرید مشترک کشورهای عضو اتحادیه اروپا و هماهنگی بیشتر شده است. به گفته این نهاد، افزایش قیمت سوخت جت میتواند برخی فرودگاههای منطقهای را با تهدید جدی مواجه کند.
اولیویه جانکووِک، مدیرکل ACI اروپا، هشدار داده است:
این وضعیت میتواند هم یک شوک عرضه و هم تقاضا ایجاد کند و برای برخی فرودگاهها یک تهدید وجودی باشد.» با این حال او تأکید کرده که هنوز کمبود واقعی سوخت در فرودگاههای اروپا رخ نداده است.
کمیسیون اروپا نیز بر اهمیت هماهنگی میان کشورهای عضو تاکید کرده است. اورزولا فن در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، اعلام کرده است که تنها در ۶۰ روز درگیری، هزینه واردات سوخت فسیلی اتحادیه بیش از ۲۷ میلیارد یورو افزایش یافته است.
او گفته است اتحادیه اروپا قصد دارد هماهنگی بیشتری در مدیریت ذخایر سوخت از جمله سوخت جت و دیزل ایجاد کند. همچنین برنامه «AccelerateEU» برای رصد ذخایر سوخت و مدیریت توزیع آن در سطح اتحادیه راهاندازی شده است.
اندرو چارلتون این اقدام را مثبت توصیف کرده و گفته است ایجاد یک رصدخانه سوخت در سطح اتحادیه که بتواند عرضه را مدیریت کند، اقدامی ارزشمند است.
برخی صادرکنندگان سوخت جت نیز به دلیل کاهش دسترسی به منابع، صادرات خود را محدود کردهاند. به گفته مارینا افثیمیئو، بخش زیادی از سوخت جت جهان در آسیا، بهویژه کره جنوبی، تولید میشود، اما این کشورها نیز به دلیل وابستگی به نفت خام خاورمیانه، در حال محدود کردن صادرات هستند.
با این حال، مقامات اروپایی تاکید دارند که تلاش میکنند اعتماد مسافران حفظ شود. آپوستولوس تزیتزیکوستاس، کمیسر حملونقل پایدار اتحادیه اروپا، گفته است:
در حالی که باید برای بدترین سناریو آماده باشیم، نباید با پیامهای منفی و هشدارهای بیش از حد، باعث ایجاد ترس در مسافران شویم.
او در عین حال هشدار داده است که اگر اعتماد مسافران کاهش یابد و مردم یا گردشگران خارجی برای خرید بلیط مردد شوند، بحران اقتصادی زودتر از انتظار رخ خواهد داد.