غافلگیری در گیت خروجی؛ هر آنچه باید درباره عوارض خروج بدانید
تجربه «کوین میلر»، عکاس و مسافر حرفهای، نشان میدهد حتی منظمترین برنامهها هم در برابر عوارض خروج ناگهانی آسیبپذیرند. او در سفری به بالی، پس از طی تمام مراحل فرودگاهی، در لحظه خروج متوجه شد باید هزینهای را بهصورت نقدی پرداخت کند. نبود صرافیهای باز و خرابی خودپردازها، او را در وضعیتی قرار داد که مجبور شد از یک گردشگر دیگر پول قرض بگیرد؛ تأخیری که در نهایت منجر به از دست رفتن پرواز او و همسرش به کوالالامپور شد.
این اتفاق تنها یک مورد استثنایی نیست؛ هر روز هزاران مسافر هزینههای خروج را میپردازند، اما نحوه دریافت آن متفاوت است. در بسیاری از کشورها این مبلغ در قیمت بلیط محاسبه میشود، اما در برخی مقاصد همچنان پرداخت جداگانه در فرودگاه الزامی است. اندونزی که باعث تجربه تلخ میلر شد، از سال ۲۰۱۴ این روند را تغییر داده و هزینه را به بلیط اضافه کرده است.
آمارهای انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (IATA) ابعاد مالی این موضوع را روشن میکند. فرودگاههای جهان در سال ۲۰۲۴ مجموعا ۶۰٫۴ میلیارد دلار از محل مالیاتها و عوارض خروج دریافت کردهاند که میانگین آن برای هر مسافر ۶٫۸ دلار است. آرژانتین با میانگین ۱۳۸ دلار گرانترین کشور در این فهرست است و پس از آن کشورهایی مثل موریس، مکزیک، بریتانیا، جمهوری دومینیکن، آمریکا، مصر و کنیا قرار دارند. به طور کلی بیشترین هزینهها در آمریکای شمالی و کمترینها در منطقه آسیا-اقیانوسیه دریافت میشود.
انجمن IATA این نوع مالیاتها را «غیربازگشتی و ناعادلانه» میداند و معتقد است فشار زیادی بر مسافران وارد میکند بدون آنکه تاثیر چشمگیری بر بودجه دولتها داشته باشد. با این حال، برخی کشورها در واکنش به رشد گردشگری بیش از حد (Overtourism)، این روند را تقویت کردهاند. ژاپن برای مثال مالیات «سایونارا» را معرفی کرد و قصد دارد مبلغ آن را سه برابر کند، هرچند این هزینه مستقیما به بلیط اضافه میشود.
نبود شفافیت در نامگذاری این هزینهها سردرگمی مسافران را بیشتر میکند؛ از Passenger Movement Charge در استرالیا با حدود ۴۰ دلار گرفته تا Air Passenger Duty در بریتانیا که برای پروازهای طولانی تا ۳۳۶ دلار میرسد و TUA در مکزیک که نرخ آن بسته به هر فرودگاه متفاوت است. در مقابل، سوئد سال گذشته این مالیات را لغو کرد تا مسافران به استفاده از حملونقل زمینی ترغیب شوند.
آنا آبلسون، استاد گردشگری دانشگاه نیویورک، معتقد است مشکل اصلی نه پرداخت مبلغ، بلکه غافلگیری مسافر است. او تأکید میکند که پرداخت ناگهانی در فرودگاه نوعی اصطکاک ایجاد میکند و حس دریافت خدمات را از مسافر میگیرد. آبلسون حتی خودش در سفر اخیرش به سنت لوسیا با کمبود پول نقد برای هزینه خروج مواجه شد و مجبور به قرض گرفتن پول شد.
در مقابل، او کشور پالائو را بهعنوان نمونهای موفق معرفی میکند که بهجای مالیاتهای مخفی، از «پیمان پالائو» استفاده میکند؛ تعهدی برای حفاظت از طبیعت که در پاسپورت ثبت میشود و تخلف از آن جریمههای سنگین تا یک میلیون دلار دارد.
در نهایت، کلید رضایت مسافران در شفافیت نه لزوما حذف هزینههاست. هیچ گردشگری نمیخواهد آخرین خاطره سفرش، استرس پیدا کردن خودپرداز در لحظات پایانی حضور در فرودگاه باشد.