پایان عصر سلفی با ببرها؛ چرا مقاصد حیاتوحش سختگیرتر شدهاند؟
ممنوعیت کامل استفاده از تلفن همراه در سافاریهای ذخیرهگاههای ببر در هند، بحثی جدی را درباره بازتعریف رفتار گردشگران در طبیعت وحش به راه انداخته است. بر اساس حکم دیوان عالی هند در نوامبر ۲۰۲۵، ورود و استفاده از موبایل در مناطق اصلی این ذخیرهها ممنوع شده یا باید در جعبههای مخصوص قرار گیرد؛ تصمیمی که ریشه در رفتارهای مخاطرهآمیز بازدیدکنندگان دارد.
این سختگیریها پس از انتشار ویدئوهایی شکل گرفت که نشان میداد حیوانات، بهویژه ببرها، در محاصره خودروهای سافاری قرار گرفته و برای فرار بهسختی تلاش میکنند. پدیدهای که به «ترافیک سافاری» معروف شده، نه تنها آرامش حیاتوحش را سلب کرده، بلکه امنیت انسانها را هم به خطر انداخته است. گزارشها از سقوط کودکان از جیپ هنگام گرفتن سلفی یا توقف خودروها بهدلیل افتادن موبایل در نزدیکی ببرها حکایت دارد.
از منظر مدیریتی، تکنولوژی ارتباطات باعث تشدید این بحران شده است. مدیرعامل Nature Safari India معتقد است ارتباط لحظهای رانندگان و انتشار موقعیت جغرافیایی ببرها در شبکههای اجتماعی، نقاط خاصی از جنگل را به کانونهای شلوغ تبدیل کرده و فاصله ایمن با حیوانات را از بین برده است. این در حالی است که هند میزبان ۷۵ درصد جمعیت جهانی ببرهای بنگال است و فشار گردشگری انبوه، تهدیدی برای این موفقیت حفاظتی محسوب میشود.
محدودیتها تنها به موبایل ختم نمیشود؛ دیوان عالی هند سافاریهای شبانه را ممنوع کرده و ساختوساز در حاشیه پارکها را محدود کرده است تا تمرکز از گردشگری انبوه به سمت حفاظت و توسعه پایدار تغییر یابد. آمارهای مربوط به مرگ تصادفی انسان و ببر که در پنج سال گذشته ۴۱۸ مورد بوده، ضرورت این جداسازی را دوچندان میکند.
این روند در سطح جهانی نیز در حال تکرار است. کنیا قوانین سختگیرانهای برای زمان مهاجرت حیوانات وضع کرده، سریلانکا بر کنترل ازدحام متمرکز شده و در سوالبارد نروژ، رعایت فاصله ۳۰۰ تا ۵۰۰ متری از خرسهای قطبی الزامی است. هرچند برخی راهنمایان معتقدند مشکل اصلی نه ابزارها، بلکه انتظارات نادرست گردشگران و رفتارهای مخرب عکاسان حرفهای است.
در نهایت، تغییر رویکرد از «ثبت لحظه» به «حضور مسئولانه» تنها راه بقای اکوسیستمهاست. هدف این سیاستها این است که گردشگران بهجای تمرکز تکبعدی بر دیدن یک حیوان خاص، از کل محیط زیست و مناظر طبیعی لذت ببرند تا زنجیره گردشگری سافاری با نابودی گونهها متوقف نشود.