بیانیه جامعه مرمتگران درباره آسیبهای جنگ؛ آمادگی متخصصان برای احیا
جامعه صنفی مرمتگران آثار فرهنگی و تاریخی ایران با ابراز نگرانی عمیق درباره آسیبهای گسترده به بناهای تاریخی، محوطههای باستانی، موزهها و سایر مراکز فرهنگی ایران در جنگ، برای مشارکت فوری در تمامی مراحل «حفاظت اضطراری»، «مرمت فنی» و «احیای پایدار» اعلام آمادگی کرد و لزوم بهرهمندی از مرمتگران، که تحت تأثیر جنگ بیکار شدهاند را برای مدیریت این بحران، خواستار شد.
در متن این بیانیه آمده است: «تخریب یا بیتوجهی نسبت به میراث فرهنگی - فارغ از موقعیت جغرافیایی و وابستگیهای سیاسی - به معنای آسیبزدن به حافظه جمعی بشر و نابودی بخشی از تاریخ مشترک انسانیت است. در این راستا جامعه صنفی مرمتگران آثار فرهنگی و تاریخی ایران، با نگرانی عمیق، گزارشهای منتشرشده درباره آسیبهای گسترده به بناهای تاریخی، محوطههای باستانی، موزهها و سایر مراکز فرهنگی در خلال درگیریهای روزهای اخیر را پیگیری میکند.
بر اساس گزارشهای موجود، خسارات وارده، شامل آسیب سازهای در بناهای تاریخی تا تخریب غیرقابل بازگشت آرایههای معماری و مجموعههای موزهای است.
این جامعه صنفی، با تأکید بر بیطرفی علمی، هرگونه اقدام یا شرایط تهدیدکننده میراث فرهنگی در دورههای بحران را بهطور قاطع مردود میداند و بر ضرورت التزام همه طرفها به قوانین بینالمللی مرتبط، تأکید میکند.
جامعه صنفی مرمتگران کشور آمادگی کامل خود را برای مشارکت فوری در تمامی مراحل «حفاظت اضطراری»، «مرمت فنی» و «احیای پایدار» اعلام میدارد. این توانمندی مبتنی بر دانش روز، تجربه میدانی گسترده و شبکهای از متخصصان در سراسر کشور است.
با این حال، تاکنون از ظرفیت سازمانیافته این متخصصان در مدیریت بحرانهای مرتبط با میراث فرهنگی بهرهبرداری مؤثر نشده است؛ امری که مغایر با اصل استفاده حداکثری از توان تخصصی ملی، خارج از ساختار اداری معمول ارزیابی میشود. از طرفی، با توجه به شرایط اقتصادی موجود، متأسفانه بسیاری از مرمتگران آثار و اشیای تاریخی و فرهنگی در طول جنگ تحمیلی سوم و در زمان آتشبس، مشغول به کار نیستند. بیکاری مرمتگران در این شرایط، آسیب جدی به بدنه تخصصی این جامعه وارد میکند.
انتظار میرود وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در راستای وظایف قانونی خود:
۱. از توان کارشناسی مرمتگران در مدیریت تخصصی بحرانهای میراث فرهنگی بهرهبرداری کامل کند.
۲. بسترهای حقوقی و اجرایی لازم برای مشارکت ساختاریافته این تشکل در پروژههای ملی را فراهم آورد.
۳. از این ظرفیت بهعنوان بازوی علمی و فنی در برنامهریزی و اجرای راهبردهای کوتاهمدت و بلندمدت صیانت از میراث بهره گیرد.
جامعه صنفی مرمتگران آثار فرهنگی و تاریخی ایران آمادگی خود را در قالبهای زیر اعلام میکند:
الف: مشارکت در کارگروههای فوری تخصصی.
ب: ارائه مشاوره فنی و نظارت تخصصی بر پروژهها.
ج: طراحی و اجرای دورههای آموزشی برای ارتقای مهارت نیروی انسانی.
د: اجرای عملیات میدانی حفاظت و مرمت تحت نظارت نهاد متولی.
جامعه صنفی مرمتگران آثار فرهنگی و تاریخی ایران بر این باور است که میراث فرهنگی سرمایهای مشترک و نیازمند حفاظت فوری و هماهنگ است و امید دارد با رویکردی مشارکتمحور، زمینه صیانت مؤثرتر از یادگارهای تاریخی این سرزمین فراهم شود.»
بنابر آنچه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تا کنون اعلام کرده دستکم ۱۴۹ اثر تاریخی ابران در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تخریب شده و یا آسیب دیدهاند. همچنین براساس آخرین اعلام صورت گرفته میزان خسارت مالی وارد شده ۷,۵ همت برآورد شده است.