آیا خاورمیانه دوباره به مسیر گردشگری جهانی وصل میشود؟
بازگشایی تدریجی تنگه هرمز و پیشرفت مذاکرات میان ایران و آمریکا، حالا فراتر از یک تحول امنیتی، به یکی از مهمترین متغیرهای آینده حملونقل و گردشگری در خاورمیانه تبدیل شده است. در روزهای اخیر، گزارش رسانههای بینالمللی از جمله رویترز، فایننشال تایمز و گاردین از نزدیک شدن تهران و واشنگتن به چارچوب اولیه یک «تفاهم» حکایت دارد؛ روندی که در صورت نهایی شدن میتواند شامل موضوعاتی مانند کاهش تنشها، تسهیل تردد دریایی و ادامه گفتوگوهای سیاسی و اقتصادی باشد.
تنگه هرمز که یکی از حیاتیترین گذرگاههای دریایی جهان بهشمار میرود، طی ماههای گذشته بهدلیل تنشهای نظامی و محدودیتهای عبور کشتیها، عملا به یکی از پرریسکترین مسیرهای دریایی دنیا تبدیل شده بود. این وضعیت نهفقط بازار انرژی، بلکه حملونقل دریایی، خطوط هوایی و صنعت گردشگری منطقه را نیز تحت تاثیر قرار داد؛ بهطوری که بسیاری از مسیرهای کروز، سفرهای دریایی و پروازهای منطقهای با تعلیق یا تغییر مسیر مواجه شدند.
اکنون اما با انتشار خبرهای مربوط به نزدیک شدن دو طرف به چارچوبهای اولیه تفاهم، نشانههایی از بازگشت تدریجی ثبات به منطقه دیده میشود. بر اساس گزارشها، یکی از محورهای مورد بحث در مذاکرات، موضوع تسهیل تردد در تنگه هرمز و بازگشت جریان عادی تجارت دریایی عنوان شده است؛ هرچند هنوز هیچ توافق نهایی در این زمینه اعلام نشده است.
این تحول برای کشورهایی مانند امارات متحده عربی، قطر، عمان، بحرین، عربستان سعودی، کویت و حتی اردن اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا شهرهایی مانند دبی، ابوظبی، دوحه، مسقط و منامه طی سالهای اخیر به هابهای اصلی سفر، ترانزیت و گردشگری منطقه تبدیل شدهاند و هرگونه اختلال در امنیت دریایی مستقیما بر اقتصاد گردشگری آنها اثر میگذارد.
در همین راستا، در حوزه حملونقل هوایی نیز گزارشهای بینالمللی از جمله رویترز به بازگشت تدریجی فعالیت و تنظیم ظرفیت برخی شرکتهای هواپیمایی منطقهای از جمله Emirates، Etihad Airways و Qatar Airways اشاره کردهاند. در همین حال، فرودگاههای دبی، ابوظبی و دوحه پس از دورهای از اختلال و محدودیت، وارد فاز بازیابی عملیاتی شدهاند؛ هرچند ظرفیت پروازها هنوز به سطح پیش از تنشها بازنگشته است.
در دوره بحران، بسیاری از شرکتهای کشتیرانی و هواپیمایی مجبور بودند مسیرهای طولانیتر و پرهزینهتری را انتخاب کنند؛ اتفاقی که هم هزینه سفر را افزایش داد و هم زمان حملونقل کالا و مسافر را طولانیتر کرد.
با این حال، تحلیلگران تاکید میکنند که هنوز همهچیز قطعی نیست و مذاکرات همچنان در مرحله حساس قرار دارد. برخی مقامهای ایرانی نیز اعلام کردهاند که جزئیات توافق هنوز نهایی نشده و اختلافهایی درباره نحوه مدیریت تنگه هرمز و چارچوب امنیت دریایی باقی مانده است.
با وجود این ابهامها، آنچه امروز مشخص است این است که تنگه هرمز بار دیگر به مرکز معادلات اقتصادی و گردشگری منطقه بازگشته؛ مسیری که باز ماندن آن میتواند خاورمیانه را دوباره به یکی از مهمترین کریدورهای سفر، تجارت و گردشگری جهان تبدیل کند.