رقص با پولاد بر لبه پرتگاه؛ میراث ممنوعهای که نماد هویت ملی پرو شد
ساکنان بومی مناطق مرکزی آند در پرو، با اجرای مراسم آیینی «رقص قیچی»، از یکی از دشوارترین هنرهای نمایشی جهان که آمیزهای از مهارتهای بدنی خارقالعاده و باورهای کیهانی است، پاسداری میکنند. این رقص که در آن هنرمندان با در دست داشتن دو تیغه فلزی سنگین — شبیه به قیچی — حرکات آکروباتیک پیچیدهای را با ضربآهنگ ویولن و چنگ اجرا میکنند، از سوی یونسکو به عنوان میراث معنوی بشریت شناخته شده است.
تاریخچه این سنت به قرن شانزدهم میلادی بازمیگردد که این رقصندگان به عنوان «پیامآوران خدایان باستانی» شناخته میشدند و اجرای آنها نوعی مقاومت فرهنگی در برابر نفوذ مذهبی استعمارگران اسپانیایی تلقی میشد. با وجود آنکه کلیسای کاتولیک در دورهای این رقص را «شیطانی» قلمداد کرده و اجرای آن را ممنوع کرده بود، بومیان با ادغام نمادهای مسیحی و باورهای باستانی خود به «پاچاماما» (مادر زمین)، این هنر را از نابودی نجات دادند.
امروزه مسابقات رقص قیچی که گاه تا ساعتهای متمادی طول میکشد، تنها یک نمایش هنری نیست، بلکه آزمونی دشوار برای استقامت فیزیکی و روحی است که در آن رقصندگان برای نشان دادن قدرت خود، دست به اجرای حرکتهای مخاطرهآمیز و گاه آسیبزا میزنند. کارشناسان مردمشناسی معتقدند که بقای این سنت در جوامع مدرن پرو، نشاندهنده پیوند ناگسستنی هویت بومی با کوهستانهای آند و توانایی جوامع محلی در بازتعریف میراث تاریخی خود در مواجهه با جهانیشدن است.
این رقص که اکنون از روستاهای دورافتاده به صحنههای بزرگ جهانی راه یافته، همچنان به عنوان یکی از پیچیدهترین اشکال بیان فرهنگی در آمریکای لاتین شناخته میشود که در آن هر ضربه تیغههای قیچی، پژواک صدای تمدنی است که از پذیرش انفعال سر باز زده است.