راز پوست جادویی قورباغهها؛ چطور بدون دهان نفس میکشند و آب مینوشند؟
برخلاف انسانها که برای زنده ماندن به ریههایی پرکار و آب وابسته هستند، قورباغهها و سایر دوزیستان مکانیسم شگفتانگیزی را در اختیار دارند که مرزهای زیستشناسی را جابهجا کرده است. پوست آنها تنها یک لایه محافظ نیست، بلکه اندامی پیچیده، نازک و نفوذپذیر است که میتواند مولکولهای هوا را از خود عبور دهد و رطوبت محیط را ببلعد. (livescience)
پوست قورباغهها بهگونهای طراحی شده که همزمان اجازه ورود اکسیژن و جذب آب را میدهد. کریستوفر راکسورثی (Christopher Raxworthy)، خزنده-دوزیستشناس موزه تاریخ طبیعی آمریکا، توضیح میدهد که این پوست با غددی پوشیده شده که با تولید مخاط، سطح بدن را مرطوب نگه میدارند تا فرآیند حیاتی تبادل گازها ممکن شود.
سیستم تنفسی مشابه ریه
درست زیر سطح این پوست نازک، شبکهای از رگهای خونی کوچک قرار دارد. کورت اِشونک (Kurt Schwenk)، زیستشناس تکاملی از دانشگاه کانتیکت (Connecticut)، میگوید این شبکه اکسیژن را مستقیما از آب یا هوا جذب کرده و دیاکسید کربن را از بدن خارج میکند. به این فرآیند تنفس پوستی (Cutaneous respiration) گفته میشود. راکسورثی معتقد است این سیستم تقریبا مشابه سیستم ریه عمل میکند.
اگرچه قورباغهها میتوانند از طریق ریهها و پوشش داخلی دهان نیز تنفس کنند، اما تنفس پوستی ابزاری حیاتی برای بقا در زیر آب و دوران طولانی خواب زمستانی است. اِشونک توضیح میدهد:
تقریبا بدون هیچ تلاشی، تنها با داشتن پوستی مرطوب و رگهای خونی، آنها چه بخواهند و چه نخواهند گاز و آب را از طریق پوست خود تبادل میکنند.
حبابهای نجاتبخش
ماجرا برای بچهقورباغهها کمی متفاوت است. آنها که هنوز آبششهای توسعهیافتهای ندارند، برای تنفس به سطح آب میآیند. اما چون کوچکتر از آن هستند که کشش سطحی آب را بشکنند، با مکیدن سریع هوا حبابهایی میسازند و آن را به ریههای خود فشار میدهند.
نفوذپذیری پوست، راهی برای نوشیدن نیز هست. بسیاری از قورباغهها ناحیهای پر از رگهای خونی در زیر شکم خود دارند که به «بچ نوشیدنی» (Drinking patch) معروف است. آب از طریق این ناحیه جذب سلولها و جریان خون میشود. گونههای بیابانی مانند قورباغههای استرالیایی، در فصل باران آب را جذب کرده و سپس با ایجاد پیلهای از مخاط، ماهها یا حتی سالها در زیر زمین زنده میمانند تا باران بعدی ببارد.
پوستی که دشمن جان میشود
با این حال، این قابلیت شگفتانگیز یک نقطه ضعف بزرگ نیز دارد. نفوذپذیری بالا، قورباغهها را در برابر آلایندههای شیمیایی و میکروپلاستیکها بهشدت آسیبپذیر میکند. علاوه بر این، تغییرات اقلیمی و خشکسالیهای پیدرپی، تهدیدی جدی برای این موجودات است که بقایشان به رطوبت وابسته است. راکسورثی هشدار میدهد که کاهش جمعیت دوزیستان معمولا اولین نشانه از وجود مشکل در اکوسیستم است؛ چرا که تغییرات اقلیمی اغلب سریعتر از آن رخ میدهد که حیوانات بتوانند با آن سازگار شوند.
به نظر شما کدام ویژگی حیوانات در برابر تغییرات اقلیمی آسیبپذیرتر است؟ دیدگاه خود را با ما و مخاطبان دیگر کجارو در میان بگذارید.
