بزرگترین کتابفروشی روباز جهان چگونه زنده مانده است؟
در امتداد سه کیلومتری لبههای سنگی رودخانه سن، پدیدهای جریان دارد که آن را «بزرگترین کتابفروشی روباز جهان» میدانند. بیش از ۲۰۰ کتابفروش که با نام بوکینیست (Bouquinistes) شناخته میشوند، در کنار جعبههای سبز نمادین خود، نه فقط کالایی فرهنگی، بلکه بخشی از تاریخ زنده فرانسه را نمایندگی میکنند. این بازار که قدمت آن به حدود ۴۷۵ سال پیش برمیگردد، اکنون به عنوان بخشی از میراث فرهنگی ناملموس یونسکو ثبت شده است. (CNN)
تقابل سنت و امنیت: بحران المپیک ۲۰۲۴
بزرگترین چالش معاصر این صنف، نه از سوی بازار کتاب، بلکه در جریان آمادهسازی برای بازیهای المپیک ۲۰۲۴ رخ داد. مقامات پلیس پاریس به دلایل امنیتی و برای باز کردن فضای دید در مراسم افتتاحیه، دستور تخلیه و جابهجایی حدود ۵۷۰ جعبه را صادر کرده بودند.
این تصمیم با مقاومت شدید مواجه شد. کتابفروشان و کارشناسان هشدار دادند که این جعبههای چوبی و فلزی قدیمی به شدت شکننده هستند و جابهجایی، آنها را برای همیشه نابود خواهد کرد. پس از ماهها کشمکش، سرانجام امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، شخصا مداخله کرد و در یک تصمیم سرنوشتساز، دستور داد که کتابفروشان در جای خود باقی بمانند. این اقدام پیروزی هویت فرهنگی بر الزامات لجستیکی بود.
قوانین سختگیرانه برای حفظ اصالت
فعالیت در این حرفه فراتر از یک دستفروشی ساده است و تحت قوانین سختگیرانهای اداره میشود:
- حداقل حضور: هر بوکینیست موظف است حداقل چهار روز در هفته غرفه خود را باز کند.
- سهمیه کالا: طبق قوانین شهری، هر فروشنده میتواند حداکثر یکچهارم فضای غرفه خود را به فروش سوغاتی یا کارتپستال اختصاص دهد و مابقی فضا باید منحصرا در اختیار کتابهای قدیمی یا دستدوم باشد.
- مالکیت و اجاره: این فروشندگان اجارهای به شهرداری نمیپردازند، اما در مقابل موظف به نگهداری از این جعبههای تاریخی و حفظ میراث ادبی شهر هستند.
در محاصره دنیای دیجیتال و آمازون
امروزه بقای اقتصادی کتابفروشان حاشیه سن با تهدیدهای جدی روبروست. ظهور غولهای تجارت الکترونیک مانند آمازون و تمایل نسل جدید به مطالعه در دستگاههای دیجیتال، الگوی خرید را تغییر داده است.
در حالی که در گذشته مشتریان اصلی این غرفهها محققان و مجموعهداران بودند، امروزه بخش بزرگی از درآمد آنها از گردشگرانی تأمین میشود که به دنبال پوسترهای نوستالژیک یا کارتپستالهای قدیمی هستند.
بسیاری از این فروشندگان با درآمدهای ناچیز روزگار میگذرانند، اما آنچه آنها را در کنار رودخانه نگه داشته، «آزادی» و «استقلال» است. آنها رئیس خود هستند و دفتر کارشان، منظرهای بینظیر از کلیسای نوتردام و غروبهای پاریس است.
آیندهای در دستان نسل جدید
علیرغم چالشها، این حرفه همچنان متقاضیان خود را دارد. نسل جدیدی از بوکینیستها، از کارمندان سابق هتلهای لوکس گرفته تا متخصصان بازنشسته، به این صنف میپیوندند تا از سنت ورق زدن کتابهای فیزیکی در فضای آزاد محافظت کنند.
بوکینیستها معتقدند که هیچ الگوریتم یا فروشگاه اینترنتی نمیتواند جایگزین لذت کشف یک نسخه خطی نایاب در میان گرد و غبار یک جعبه سبز قدیمی شود. آنها نه فقط فروشنده، بلکه «روح پاریس» هستند که در برابر تغییر، همچنان استوار ایستادهاند.
به نظر شما در دنیای دیجیتال امروز، هنوز هم جایی برای این سنت ۴۵۰ ساله وجود دارد؟ شما لذت ورق زدن یک کتاب قدیمی را انتخاب میکنید یا راحتی خرید از کتابفروشیهای اینترنتی را؟ نظرتان را با ما و مخاطبان دیگر کجارو در میان بگذارید.
