کاوشهای باستانشناسی در غار قلعهکرد واقع در آوج قزوین، شواهدی از حضور جمعیتهای انسانی در بازه ۱۵۰ تا ۴۵۲ هزار سال پیش را نمایان کرده است. یافتهها شامل دستافزارهای سنگی و بقایای جانوران منقرضشده بوده که نشاندهنده فعالیتهای معیشتی و فناوریهای اولیه انسانی در فلات ایران است.
این پژوهش به سرپرستی «میلاد هاشمی» و «حامد وحدتینسب»، اعضای هیئتعلمی گروه باستانشناسی دانشگاه تربیت مدرس، در حال اجراست. اهداف آن بررسی لایههای کهن از دوران پارینهسنگی قدیم، تحلیل روابط فضایی و زمانی میان نهشتهها و مطالعه سنتهای ابزارسازی انسانهای نخستین در فلات ایران اعلام شده است.
تاکنون ۶ لایه مرتبط با حضور انسان در این غار شناسایی شده است. ابزارهای سنگی بهدستآمده در لایههای پایینی شباهت زیادی به نمونههای اواخر پارینهسنگی قدیم در مناطق لوانت و قفقاز دارند. این ابزارها که عمدتاً ضخیم و با روتوش پلکانی ساخته شدهاند، برای شکار، پردازش لاشه جانوران و فرآوری گیاهان وحشی به کار میرفتند.
شواهد بهدستآمده نشان میدهد ساکنان غار بر شکار و مصرف اسب منقرضشده تمرکز داشتند. همچنین بقایای کرگدن استپی، خرس غار، گرگ، گوزن سرخ، نیاگاو و بزسانان نیز شناسایی شده که اطلاعاتی درباره رژیم غذایی و شرایط زیست انسانهای این دوره فراهم میکند.
در فصلهای پیشین، یک دندان شیری با قدمت حدود ۱۷۰,۰۰۰ سال در همین غار کشف و در موزه قزوین به نمایش گذاشته شده است. پژوهشگران امیدوارند کاوشهای جاری منجر به کشف سنگوارههای انسانی بیشتری در ایران شود.
این پروژه با مجوز پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، پشتیبانی مالی ادارهکل میراثفرهنگی قزوین و همکاری پژوهشکده باستانشناسی انجام میشود. کاوش در غار قلعهکرد گامی مهم برای شناخت تاریخ زیست، معیشت و فناوری انسانهای کهن در فلات ایران به شمار میرود.
