تیخوانا میزبان عجیب تیم ملی ایران؛ شهری در مرز آمریکا، جنایت و سالاد سزار!
راهنماهایی سفر به تیخوانا به گردشگران چند جمله تکراری دارند: شبهنگام تنها راه نروید و اشیای قیمتی را آشکار نکنید؛ در تیخوانا، احتیاط بخشی از برنامه سفر شماست!
تیخوانا، شهر مرزی پررفتوآمد در ایالت باخا کالیفرنیا مکزیک، در گزارشهای امنیتی با چهرهای دوگانه توصیف میشود: از یک سو، بخشهایی از شهر که برای بازدیدکنندگان قابلقبول ارزیابی شدهاند؛ از سوی دیگر، شهری گرفتار جنگ قلمرو میان کارتلها، جرایم سازمانیافته و نرخ بالای قتل که سالانه از ۱۲۰۰ مورد فراتر میرود.
هشدارهای دولتی همواره تصویر احتیاطآمیز را درباره این شهر منعکس میکند.. وزارت امور خارجهٔ ایالات متحده آمریکا برای ایالت باخا کالیفرنیا مکزیک هشدار سطح ۳ را ثبت کرده و عنوان «تجدیدنظر در سفر» را برای آن به کار برده است؛ دلایل این هشدار، جرم و آدمربایی ذکر شده است. بریتانیا نیز در دستورهای سفرهای خود درباره مکزیک تیخوانا را «بسیار خشن» توصیف میکند.
در میان این فضای متشنج، برخی نواحی بهعنوان «مناطق امن» شناخته میشوند. زونا ریو، پلاس د تیخوانا و محورهای اصلی زونا سنترو، در طول روز و با حضور پلیس سنگین، عموما برای گردشگران امنتر ارزیابی میشوند. مرز این امنیت اما باریک است. مناطق دورافتاده و محلههای غیرتوریستی با خطر بالای گرفتار شدن در تیراندازیهای متقابلِ کارتلها همراهاند؛ خطری که در ارزیابیهای آنلاین نیز بارها تکرار شده است.
تیخوانا بارها در فهرست شهرهای دارای بالاترین نرخ قتل در جهان قرار گرفته است. بخش عمده این خشونتها به جرایم سازمانیافته و گروههای قاچاق مواد مخدر مرتبط است؛ گروههایی که در یکی از مهمترین مسیرهای قاچاق جهان فعالیت میکنند. با این حال، در بسیاری از محلهها زندگی روزمره همچنان ادامه دارد و مردم شهر با همان واقعیت همیشگی، میان امنیت و ناامنی، زندگی میکنند.
شهری در مرز جنایت و آمریکا!
هویت تیخوانا پیش از آنکه مکزیکی باشد، وابسته به مرز بین مکزیک و آمریکاست. این شهر درست روبهروی سندیگو در ایالت کالیفرنیا قرار گرفته و دو سوی مرز در عمل چنان به هم گره خوردهاند که بسیاری آنها را یک واحد شهری میبینند. کار، تجارت، گردشگری و زندگی روزمره در هر دو سو جریان دارد و مرز، بهجای یک خط دوردست، در متن زندگی مردم نشسته است.
برای ساکنان تیخوانا، عبور از مرز بخشی عادی از روز است. صفهای طولانی، بازرسی گذرنامه و ترافیک مرزی، صحنههایی تکراریاند؛ صحنههایی که به اقتصاد، هویت و سیاست شهر شکل میدهند. تیخوانا بدون درک این مرز، خوانده نمیشود.
شلوغترین گذرگاه زمینی در تیخوانا
گذرگاه مرزی سن ایسیدرو که تیخوانا را به سندیگو وصل میکند، بهعنوان پرترددترین گذرگاه زمینی مرزی در نیمکره غربی شناخته میشود. این جایگاه فقط یک آمار نیست؛ ریتم شهر را توضیح میدهد. شهر در اطراف همین جریان مداوم حرکت کرده است.
تیخوانا از اقتصاد تا سالار سزار
تیخوانا بیش از دو میلیون نفر جمعیت دارد و از بسیاری پایتختهای اروپایی بزرگتر است. این شهر در زمره مهمترین مراکز اقتصادی مکزیک قرار میگیرد و در کنار روایت جرم و جنایت، یک چهره صنعتی، تجاری و فناورانه هم دارد. همین دوگانگی، تیخوانا را پیچیده میکند. شهری که در رسانههای بینالمللی اغلب با ناامنی دیده میشود، در عمل یکی از قطبهای مهم اقتصاد مکزیک است.
تیخوانا زادگاه سالاد سزار است. سزار کاردینی، رستوراندار ایتالیایی، این سالاد را در سال ۱۹۲۴ ابداع کرد؛ زمانی که در دوران ممنوعیت مصرف الکل در آمریکا، فعالیتهای خود را به آن سوی مرز منتقل کرده بود. رستوران سزار هنوز هم یکی از شناختهشدهترین نمادهای شهر است.
تیم ملی ایران چرا از تیخوانا سر در آورد؟
کمپ کردن در شهری که به جرم و جنایت معروف است و در چند متری جایی که تیم فوتبال برای جام جهانی تمرین میکند، جسد پیدا میشود؛ مورد علاقه هیچ تیم ملیای نیست. با این وجود سختگیری گسترده آمریکا در دادن ویزا به اعضای تیم ملی ایران باعث شده که ایران مجبور باشد در نزدیکترین شهر مرزی با آمریکا در کشور مکزیک کمپ بزنند.
سختگیری آمریکا در ارائه ویزا تنها مربوط به تیمهای ملی نبوده و بسیاری از گردشگران عاشق فوتبال را با مشکل روبرو کرده و طرفداران فوتبال در برخی کشورها، قید سفر به آمریکا زدهاند؛ با این وجود بالاترین سطح این سختگیری نصیب تیم ملی ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ شده تا آنها شبها در شهری بمانند که احتمال شنیدن صدای تیراندازی در آن بیشتر شنیده شدن صدای شادی پس از گل است.