عصر مس چه بود و چگونه مسیر تمدن بشر را تغییر داد؟

به نقل از thecollector؛ در حدود ۶۵۰۰ تا ۳۵۰۰ پیش از میلاد، در دوره‌ای به نام کالکولیتیک یا عصر مس، پیشرفت‌های بزرگی رخ داد که آینده بشر را شکل داد. در این دوره، جامعه انسانی از استفاده از ابزارهای سنگی به ابزارهای مسی گذر کرد و نخستین قدم‌های خود را در مسیر تمدن برداشت. عصر مس یک گام مهم در تاریخ تمدن انسانی بود که راه را برای عصر برنز هموار کرد.

استفاده از مس به شکل ساده آغاز شد؛ با پیدا کردن آن روی زمین.

حدود ۶۵۰۰ پیش از میلاد، بومیان آمریکا در منطقه دریاچه‌های بزرگ غربی قطعات مس را از رگه‌های سطحی جمع‌آوری کردند و در نهایت شروع به حفر معدن کردند. مجموعه Old Copper که اکنون با این نام شناخته می‌شود، یکی از آسان‌ترین مکان‌های جهان برای دسترسی به مس است و آثار باستانی آن به‌قدری فراوان است که بسیاری از ساکنان این منطقه چند نمونه از آن را در خانه‌های خود دارند. فرهنگ مسی در غرب دریاچه‌های بزرگ بیشتر با روش «کار سرد» مس را شکل می‌داد، بدون اینکه فلز را حرارت دهند یا ذوب کنند.

در شرق اروپا و خاورمیانه، استفاده گسترده از مس کمی پس از ۶۰۰۰ پیش از میلاد آغاز شد، هرچند برخی شواهد نشان می‌دهد ممکن است حتی از ۸۷۰۰ پیش از میلاد نیز با آن کار شده باشد.

قدیمی‌ترین ذخایر مس مورد استفاده، مجموعه Old Copper در نزدیکی دریاچه‌های بزرگ در آمریکای شمالی بود.

در اروپا نیز چندین نمونه از معادن اولیه مس وجود دارد. رودنا گلاوا در شرق صربستان به حدود ۵۰۰۰ پیش از میلاد مربوط است و معدن آیبونار در بلغارستان، در فاصله ۱۸۶ مایلی آن، به حدود ۴۰۰۰ پیش از میلاد بازمی‌گردد. هر دو معدن و سایر معادن منطقه، در شکل‌گیری اولیه نوعی تمدن در این ناحیه نقش داشتند که حتی پیش از سومر در خاورمیانه شکل گرفته بود. جزایر کرت و قبرس نیز مانند منطقه دریاچه‌های بزرگ دارای مس قابل دسترس بودند.

استفاده از مس در تمدن‌های اولیه پیش از عصر برنز و آهن به دلایل مختلفی رایج شد.

مس فلزی فراوان بود و به‌قدری خالص بود که نیاز کمی به پالایش داشت (مس موجود در مجموعه مس دریاچه‌های بزرگ تا ۹۹٪ خالص است). استخراج آن ساده و شکل‌دهی به آن آسان بود. همچنین پس از شکل‌دهی زیبا به نظر می‌رسید و به‌راحتی برای ساخت زیورآلات استفاده می‌شد.

انسان‌ها بعدها یاد گرفتند که با حرارت دادن مس، می‌توان آن را بهتر شکل داد و به فرم‌های بزرگ‌تر و مقاوم‌تر تبدیل کرد. از آن برای ساخت ابزار و سلاح، برای تراشیدن چوب، تولید کالاهای تجاری و همچنین جنگ، استفاده می‌شد.

با توسعه متالورژی، ترکیب مس با فلزات دیگر مانند آرسنیک یا قلع، آلیاژهای قوی‌تری ایجاد کرد. برنز آرسنیکی، آلیاژی از مس که شامل آرسنیک است، به‌طور طبیعی در منطقه آناتولی وجود داشت و توسعه آن به آغاز عصر برنز در آن منطقه کمک کرد و جامعه‌ای را شکل داد که پیش از سومری‌ها قرار داشت.

با گذر تدریجی عصر نوسنگی به عصر مس، این دوره نیز حدود ۴۰۰۰ پیش از میلاد به عصر برنز تبدیل شد، زمانی که انسان‌ها مهارت بیشتری در شکل‌دهی فلزات برای ساخت ابزارهای کاربردی پیدا کردند. اگرچه تمدن‌ها و جوامع بزرگی در عصر برنز شکل گرفتند، اما هیچ تمدن بزرگ و هم‌تراز با تمدن‌هایی مانند مصر یا سومر در عصر مس شکل نگرفت، هرچند ریشه‌های آن تمدن‌ها در عصر مس آغاز شده بود.