کولوسئوم ۲۰۰۰ ساله رم چگونه از میدان گلادیاتورها به عجایب جهان تبدیل شد؟

به نقل از NDTV؛ کولوسئوم پس از ۲۰۰۰ سال همچنان پابرجاست، یکی از نمادهای افسانه‌ای رم به شمار می‌رود و هر ساله گردشگران زیادی را شگفت‌زده می‌کند. کولوسئوم سازه‌ای عظیم و پر از روایت‌های تاریخی است؛ از امپراتورها و گلادیاتورها گرفته تا حیوانات وحشی، آتش‌سوزی‌ها، زلزله‌ها و داستان‌های بقا. قرن‌ها پیش، جمعیت‌های انبوه در این میدان شاهد نبرد گلادیاتورها با شیرها بودند و امروز بازدیدکنندگان تنها طاق‌های شکسته اما باشکوه آن را تماشا می‌کنند.

کولوسئوم یک آمفی‌تئاتر عظیم باستانی در مرکز شهر رم است. این بنا بزرگ‌ترین آمفی‌تئاتر ساخته‌شده در دوران باستان و همچنان بزرگ‌ترین آمفی‌تئاتر باقی‌مانده در جهان محسوب می‌شود. ساخت آن حدود ۲۰۰۰ سال پیش آغاز شد و هدفش ایجاد یک فضای بزرگ سرگرمی برای مردم روم بود.

این سازه در ابتدا با نام «آمفی‌تئاتر فلاویان» شناخته می‌شد و نام آن از دودمان فلاوی گرفته شده بود که دستور ساخت آن را صادر کردند. واژه «کولوسئوم» احتمالا بعدها از مجسمه عظیم برنزی «کولوسوس نرون» گرفته شد که در نزدیکی این مکان قرار داشت. برخلاف تصور رایج، ژولیوس سزار هیچ‌گاه کولوسئوم را ندید، چون بیش از یک قرن پیش از تکمیل آن از دنیا رفته بود.

ساخت کولوسئوم در حدود سال ۷۲ میلادی آغاز شد و در سال ۸۰ میلادی به پایان رسید. آنچه این بنا را شگفت‌انگیز می‌کند تنها اندازه عظیم آن نیست، بلکه مهندسی پیشرفته‌ای است که پشت ساخت آن قرار دارد. رومیان در ساخت این سازه از سنگ آهک تراورتن، سنگ آتشفشانی توف، بتن رومی، آجر، چوب، کاشی و ملات استفاده کردند.

ابعاد کولوسئوم حدود ۱۸۹ متر طول و ۱۵۶ متر عرض است و دیوارهای بیرونی آن تا حدود ۴۸ متر ارتفاع دارند؛ رقمی که برای دوران باستان بسیار حیرت‌انگیز بود. اما نکته مهم‌تر، محل ساخت آن است. پیش از کولوسئوم، این زمین بخشی از مجموعه کاخ باشکوه امپراتور نرون به نام «دوموس آئورا» یا «خانه طلایی» بود. نرون در این منطقه یک دریاچه مصنوعی لوکس برای استفاده شخصی خود ساخته بود. پس از مرگ او، امپراتوران فلاوی تصمیم گرفتند این زمین را به مردم بازگردانند؛ بنابراین دریاچه خشک شد و کولوسئوم در همان مکان ساخته شد.

کولوسئوم در دوران اوج خود، بزرگ‌ترین مرکز سرگرمی روم باستان بود. این مجموعه ظرفیت میزبانی حدود ۵۰ تا ۸۰ هزار تماشاگر را داشت. ورود به آن معمولا برای شهروندان رومی رایگان بود، زیرا امپراتورها از این مسابقات برای جلب حمایت مردم و نمایش سخاوت خود استفاده می‌کردند.

در داخل میدان، نبردهای گلادیاتورها برگزار می‌شد؛ جنگجویانی آموزش‌دیده که با شمشیر، سپر، نیزه و سلاح‌های دیگر با یکدیگر می‌جنگیدند. همچنین حیوانات وحشی و عجیب از مناطق مختلف آفریقا و خاورمیانه مانند شیر، ببر، تمساح، فیل، زرافه، خرس، کرگدن، شترمرغ و پلنگ به رم آورده می‌شدند و در میدان به نمایش درمی‌آمدند.

علاوه بر این، اجراهای نمایشی بزرگی نیز برگزار می‌شد که نبردهای تاریخی و صحنه‌هایی از اسطوره‌ها را بازسازی می‌کردند. برخی مورخان حتی معتقدند که در مقاطعی، میدان با آب پر می‌شد تا نبردهای دریایی مصنوعی موسوم به «نائوماکیا» اجرا شود.

با تضعیف امپراتوری روم، کولوسئوم نیز به‌تدریج تغییر کرد. نبردهای گلادیاتوری در اوایل قرن پنجم میلادی ممنوع شدند و شکار حیوانات نیز کم‌کم از بین رفت. زمین‌لرزه‌ای ویرانگر در سال ۱۳۴۹ بخش‌های بزرگی از دیوار بیرونی را فرو ریخت. بعدها سنگ‌های این بنا برای ساخت کلیساها، بیمارستان‌ها و کاخ‌های رم مورد استفاده قرار گرفت. در قرون وسطی، کولوسئوم حتی به گورستان تبدیل شد و بخش‌هایی از آن به خانه‌ها و کارگاه‌ها اختصاص یافت. در دوره‌ای، حتی این ایده مطرح شد که به کارخانه تولید پشم تبدیل شود.

کولوسئوم به دلیل ترکیب کم‌نظیر مهندسی پیشرفته و اهمیت تاریخی در فهرست عجایب هفت‌گانه جدید جهان قرار گرفته است. کمتر بنایی در جهان توانسته نزدیک به دو هزار سال دوام بیاورد. این سازه الهام‌بخش طراحی استادیوم‌های مدرن بوده و در آثار سینمایی و کتاب‌های بسیاری دیده می‌شود. با وجود ویرانی‌ها، همچنان باشکوه و عظیم به نظر می‌رسد.

امروز کولوسئوم یکی از پربازدیدترین جاذبه‌های گردشگری جهان است.