رازهای توتعنخآمون؛ چرا مقبره این فرعون جهان را شگفتزده کرد؟
به نقل از worldatlas؛ توتعنخآمون، چهرهای آشنا در کتابهای درسی، در کنار مونالیزا یکی از شناختهشدهترین تصاویر تاریخ بهشمار میرود. او که بین سالهای ۱۳۳۲ تا ۱۳۲۳ پیش از میلاد فرعون مصر بود، در دوره حکومت خود تغییرات مهمی در عرصه سیاسی و مذهبی ایجاد کرد. با این حال، آنچه بیش از هر چیز نام او را ماندگار کرده، نقاب طلایی مشهورش است که در قرن بیستم همراه با بیش از ۵۰۰۰ اثر باستانی دستنخورده کشف شد. این کشف شگفتانگیز همچنان تخیل بسیاری را به خود مشغول کرده است.
دوران حکومت توتعنخآمون
توتعنخآمون در حدود ۸ یا ۹ سالگی به سلطنت رسید. اگرچه دوران حکومت او کوتاه بود، اما توانست تغییرات مثبتی ایجاد کند. پدرش آخناتون با ترویج پرستش خدای واحد «آتون» جنجال زیادی به پا کرده بود، اما توتعنخآمون این سیاست را لغو کرد و به چندخدایی بازگشت؛ اقدامی که با استقبال مردم روبهرو شد. او همچنین روابط دیپلماتیک را با مناطق مختلف از جمله میتانی در سوریه و آناتولی از سر گرفت و لشکرکشیهایی علیه نوبیها در سودان امروزی انجام داد.
مرگ توتعنخآمون
با وجود این اقدامات، توتعنخآمون از مهمترین فرمانروایان تاریخ مصر نبود و در سن ۱۸ یا ۱۹ سالگی درگذشت. علت دقیق مرگ او مشخص نیست؛ برخی مشکلات ژنتیکی ناشی از ازدواجهای درونخانوادگی را عامل میدانند و برخی دیگر مالاریا و شکستگی پا را علت میدانند. مرگ زودهنگام او باعث شد مقبرهاش در دره پادشاهان ناتمام بماند و در نهایت در مقبرهای کوچکتر از حد معمول دفن شود.
جستوجوی مقبره
در اوایل قرن بیستم، بسیاری از باستانشناسان معتقد بودند دره پادشاهان بهطور کامل کاوش شده است. اما باستانشناس بریتانیایی هاوارد کارتر باور داشت که مقبره توتعنخآمون هنوز کشف نشده است. او از سال ۱۹۱۷ با حمایت مالی لرد کارنارون جستوجو را آغاز کرد و پس از پنج سال تلاش بینتیجه، در آستانه از دست دادن حمایت مالی قرار گرفت؛ اما یک فصل دیگر فرصت گرفت.
کشف بزرگ
سرانجام در ۴ نوامبر ۱۹۲۲، کارتر به کشفی بزرگ دست یافت. کارگران او در نزدیکی مقبرهای دیگر، پلهای سنگی را یافتند که به ورودی مقبرهای ناشناخته میرسید. با ادامه حفاری، راهپلهای کامل و دری مهرومومشده آشکار شد. کارتر مطمئن شد که این همان مقبره توتعنخآمون است و برای گشایش آن منتظر رسیدن کارنارون از انگلستان ماند.
محتویات مقبره
در ۲۶ نوامبر ۱۹۲۲، کارتر با ایجاد شکافی کوچک در در، نگاهی به داخل انداخت. وقتی از او پرسیده شد چه میبیند، پاسخ معروفش این بود:
چیزهای شگفتانگیز.
بهدلیل پوشیده بودن مقبره زیر آوار، دزدان به آن دست نیافته بودند و بیش از ۵۰۰۰ شیء درون آن کشف شد؛ از مبلمان طلایی و ارابهها گرفته تا مجسمهها و صندوقهای مهرومومشده. در اتاق تدفین نیز تابوت و سارکوفاگوس توتعنخآمون قرار داشت.
پیامدها و افسانه نفرین
بهدلیل تعداد زیاد و اهمیت آثار، انتقال کامل آنها حدود ۱۰ سال طول کشید. این اشیا پس از ثبت و حفاظت، به موزه مصر منتقل شدند. این کشف موجی از علاقه جهانی به مصر باستان ایجاد کرد که به «توتمانیا» معروف شد.
در عین حال، شایعاتی درباره «نفرین مقبره» نیز شکل گرفت؛ بهویژه پس از مرگ کارنارون چند ماه بعد از کشف. با این حال، هیچ مدرکی برای وجود چنین نفرینی وجود ندارد و مرگها در چارچوب شرایط طبیعی آن زمان قابل توضیح هستند.
تاثیر و میراث
بخش بزرگی از دانستههای امروز ما درباره مصر باستان از اشیای کشفشده در این مقبره به دست آمده است. هزاران اثر سالم و دستنخورده، تصویری دقیق از زندگی هزاران سال پیش ارائه میدهند. به این ترتیب، توتعنخآمون که در زمان حیات خود چندان برجسته نبود، پس از مرگ به یکی از نمادهای اصلی تمدن مصر تبدیل شد.