ارابه مرگ؛ سفر لوکس رئیس قبیله به دنیای مردگان

جمعه 12 دی 1404 - 12:04

مطالعه 3 دقیقه

سالم‌ترین ارابه مسقف جهان با قدمت ۳٬۵۰۰ سال، متعلق به ارمنستان است که برای حمل مسافری ویژه طراحی شده بود.

هنگامی که در عصر برنز، رئیس قدرتمند قبیله‌ای از دنیا می‌رفت، برای بدرقه او به جهان دیگر، فقط تابوتی چوبی و ساده کافی نبود؛ او به وسیله‌ای باشکوه برای این سفر ابدی نیاز داشت. کشفی جدید، نگاه ما به حمل‌ونقل باستانی را تغییر می‌دهد. ارابه «لچاشن» (Lchashen wagon) با قدمت ۳,۵۰۰ سال، سالم‌ترین نمونه ارابه مسقف در تمام جهان محسوب می‌شود. این اثر خیره‌کننده در موزه تاریخ ارمنستان در ایروان نگهداری می‌شود و گواهی بر مهارت نجاری پیشینیان ماست. (Live Science)

آنچه ارابه لچاشن را منحصربه‌فرد می‌کند، پیچیدگی ساخت آن است. سازندگان این «خودروی باستانی» از هیچ میخ یا پیچ فلزی استفاده نکرده‌اند. بدنه ارابه از چوب بلوط ساخته شده و متشکل از ۷۰ قطعه مجزا است که با سیستم «کام و زبانه» (mortise and tenon) و اتصالات برنزی به هم قفل شده‌اند. برای ساخت چارچوب سایبان این ارابه، حداقل ۶۰۰ سوراخ دقیق در چوب ایجاد شده است. این یعنی با شاهکار مهندسی طرف هستیم؛ نه یک گاری ساده روستایی.

طول ارابه لچاشن حدود دو متر است. هر چرخ چوبی ارتفاعی معادل ۱۶۰ سانتی‌متر دارد و از به هم پیوستن دو تخته چوب بزرگ ساخته شده است. تصور کنید ارابه‌ای با چرخ‌هایی هم‌قد انسان بالغ، در مراسمی باشکوه جسد رهبر قبیله را به سمت آرامگاه ابدی می‌برده است.

داستان کشف گنجینه لچاشن به اندازه خود اثر دراماتیک است. در دهه ۱۹۵۰ میلادی، کارگران اتحاد جماهیر شوروی برای آبیاری دشت‌های اطراف، بخشی از آب دریاچه «سوان» (Lake Sevan) را تخلیه کردند. با پایین رفتن آب، گورستانی عظیم متعلق به اواخر عصر برنز کشف شد. در این کاوش‌ها بیش از ۵۰۰ قبر پیدا شد که بسیاری از آن‌ها حاوی ارابه‌های دو و چهار چرخ بودند. وجود ارابه‌های واقعی و مدل‌های برنزی در این گورستان، نشان‌دهنده اهمیت حیاتی حمل‌ونقل در باورهای مذهبی آن دوران بوده است.

طبق اطلاعات موزه تاریخ ارمنستان، استفاده از وسایل نقلیه چرخ‌دار در مراسم تدفین از اواسط عصر برنز آغاز شد؛ اما در اواخر این دوره (بین قرن ۱۵ تا ۱۴ قبل از میلاد) به اوج رسید. این ارابه‌ها صرفا ابزار جابه‌جایی نبودند؛ آن‌ها وسیله‌ای نمادین و فیزیکی برای انتقال روح و جسم متوفی به دنیای پس از مرگ تلقی می‌شدند. اگرچه اولین چرخ‌ها حدود ۴۵۰۰ سال قبل از میلاد در بین‌النهرین اختراع شدند، ارابه لچاشن نشان می‌دهد که نوآوری در ساخت وسایل نقلیه مسقف، در منطقه‌ای میان بین‌النهرین و استپ‌های روسیه به کمال رسیده بود.