کوروش بزرگ که بود؟ زندگی، فتوحات، منشور و روایت‌های مرگ

کوروش کبیر یا کوروش بزرگ (حدود ۶۰۰ یا ۵۷۶ تا ۵۳۰ یا ۵۲۹ پیش از میلاد)، بنیان‌گذار شاهنشاهی هخامنشی و یکی از تأثیرگذارترین فرمانروایان ایران باستان بود.

نام کوروش در منابع بابلی، کتیبه‌های هخامنشی، نوشته‌های یونانی و متون دینی بازتاب گسترده‌ای دارد؛ اما همه روایت‌های مربوط به زندگی او یکسان نیستند. داستان کودکی، چگونگی مرگ و حتی برخی سخنان منسوب به او، در منابع مختلف روایت‌های متفاوتی دارند و همیشه نمی‌توان آن‌ها را به‌عنوان واقعیت قطعی تاریخی پذیرفت.

یکی از مهم‌ترین آثار به‌جا‌مانده از دوران او، استوانه یا منشور کوروش است که پس از فتح بابل نوشته شد و از سیاست او در بازگرداندن برخی تبعیدیان، احترام به پرستشگاه‌های محلی و سامان‌دهی دوباره بخش‌هایی از قلمرو تازه فتح‌شده خبر می‌دهد. همین سند باعث شده است که کوروش جایگاه ویژه‌ای در پژوهش‌های تاریخ ایران و جهان داشته باشد. آرامگاه کوروش نیز از معروف‌ترین جاهای دیدنی شیراز به شمار می‌رود. برای آشنایی با زندگی کوروش کبیر با ما همراه شوید.

کوروش بزرگ یا کوروش دوم (حدود ۶۰۰ یا ۵۷۶ تا ۵۳۰ یا ۵۲۹ پیش از میلاد)، بنیان‌گذار حکومت هخامنشی و یکی از تأثیرگذارترین فرمانروایان تاریخ ایران است. او پس از به قدرت رسیدن در انشان، با شکست آستیاگ، پادشاه ماد، اتحاد ماد و پارس را رقم زد و سپس با فتح لیدیه در آسیای صغیر و بابل، امپراتوری گسترده‌ای از آسیای مرکزی تا مدیترانه ایجاد کرد.

آنچه کوروش را از بسیاری از فرمانروایان هم‌عصرش متمایز می‌کند، تنها فتوحات نظامی نیست؛ بلکه شیوه اداره سرزمین‌های فتح‌شده است. شواهد موجود از کتیبه‌ها و اسناد بابلی نشان می‌دهد که او در بسیاری از مناطق، ساختارهای اداری محلی را حفظ کرد، برخی تبعیدیان را به سرزمین خود بازگرداند و به آیین‌ها و معابد اقوام مختلف احترام گذاشت. استوانه کوروش نیز که پس از فتح بابل نوشته شد، مهم‌ترین سند هم‌زمان با حکومت او به شمار می‌رود و تصویری از سیاست‌های او در آغاز فرمانروایی بر بابل ارائه می‌دهد.

کوروش از شاخه انشانی خاندان هخامنشی بود. بر اساس استوانه کوروش، او فرزند کمبوجیه، نوه کوروش یکم و نتیجه چیش‌پیش معرفی می‌شود. هخامنش نیز به‌عنوان نیای این دودمان شناخته می‌شود؛ اما منابع باستانی او را بنیان‌گذار حکومت انشان معرفی نمی‌کنند و درباره نخستین نسل‌های خاندان هخامنشی اختلاف‌هایی میان پژوهشگران وجود دارد.

کوروش در حدود سال ۵۵۹ پیش از میلاد پس از پدرش به حکومت انشان رسید و چند سال بعد با شکست آستیاگ، آخرین پادشاه ماد، پایه‌های شاهنشاهی هخامنشی را بنا گذاشت.

شناخته‌شده‌ترین داستان درباره کودکی کوروش را هرودوت، تاریخ‌نگار یونانی، روایت کرده است. بر اساس این روایت، آستیاگ پس از دیدن خوابی که آن را نشانه سقوط حکومت خود می‌دانست، دستور داد نوزاد ماندانا و کمبوجیه کشته شود. هارپاگ این فرمان را اجرا نکرد و کودک به خانواده‌ای چوپان سپرده شد. سال‌ها بعد، هویت واقعی کوروش آشکار شد و او به خاندان خود بازگشت.

امروزه بیشتر تاریخ‌پژوهان این روایت را بخشی از سنت‌های داستانی و افسانه‌ای پیرامون فرمانروایان باستان می‌دانند؛ زیرا اسناد هم‌زمان با زندگی کوروش چنین روایتی را تأیید نمی‌کنند. با این حال، این داستان همچنان یکی از مشهورترین روایت‌های مربوط به زندگی او در منابع یونانی است.

بیشتر پژوهشگران کاساندان، دختر فرناسپه هخامنشی را همسر اصلی کوروش می‌دانند. حاصل این ازدواج دو پسر به نام‌های کمبوجیه دوم و بردیا و دست‌کم دو دختر به نام‌های آتوسا و آرتیستونه بود. برخی منابع از دختری دیگر به نام رکسانا نیز یاد کرده‌اند؛ اما درباره این انتساب اتفاق نظر وجود ندارد.

پس از مرگ کوروش، کمبوجیه دوم به پادشاهی رسید و بعدها مصر را فتح کرد. درباره سرنوشت بردیا و همچنین چگونگی مرگ کمبوجیه روایت‌های متفاوتی در منابع باستانی وجود دارد. کتیبه بیستون داریوش از کشته شدن بردیا پیش از آغاز شورش گئومات خبر می‌دهد؛ اما برخی نویسندگان یونانی روایت‌های دیگری نقل کرده‌اند. همچنین درباره مرگ کمبوجیه نیز روایت‌هایی از خودکشی، حادثه و مرگ در مسیر بازگشت از مصر مطرح شده است و نتیجه قطعی در این باره وجود ندارد.

چگونگی مرگ کوروش بزرگ به‌طور قطعی مشخص نیست و منابع باستانی روایت‌های متفاوتی ارائه کرده‌اند. مشهورترین روایت را هرودوت نقل می‌کند. بر اساس نوشته او، کوروش در لشکرکشی به سرزمین ماساگت‌ها با سپاه ملکه تومیریس روبه‌رو شد و پس از نبردی سخت کشته شد. هرودوت حتی داستانی درباره جدا شدن سر کوروش و قرار گرفتن آن در ظرفی از خون روایت می‌کند؛ روایتی که بسیاری از پژوهشگران آن را بخشی از روایت ادبی او می‌دانند و نه لزوما گزارشی قطعی از رخداد تاریخی.

در مقابل، گزنفون در کتاب کوروش‌نامه مرگ طبیعی کوروش را روایت می‌کند و می‌نویسد او پس از سال‌ها فرمانروایی، در بستر و در میان خانواده خود از دنیا رفت.

اسناد بابلی نیز تنها نشان می‌دهند که پس از پایان حکومت کوروش، کمبوجیه دوم جانشین او شد و درباره جزئیات مرگ او توضیحی ارائه نمی‌کنند. به همین دلیل، تاریخ‌پژوهان امروز اصل مرگ کوروش در حدود سال‌های ۵۳۰ یا ۵۲۹ پیش از میلاد را پذیرفته‌اند؛ اما درباره نحوه دقیق درگذشت او اتفاق نظر وجود ندارد.

اطلاعات مربوط به کوروش از دو دسته منبع به دست آمده است: اسناد هم‌زمان مانند استوانه کوروش و لوح‌های بابلی، و روایت‌های مورخان یونانی مانند هرودوت، گزنفون و کتزیاس که سال‌ها بعد نوشته شده‌اند. به همین دلیل، درباره تولد، کودکی و مرگ کوروش روایت‌های متفاوتی وجود دارد و همه آن‌ها از نظر تاریخی اعتبار یکسانی ندارند.

• آدرس: استان فارس، شهرستان پاسارگاد، بخش پاسارگاد، مجموعه‌ میراث جهانی پاسارگاد (مشاهده روی نقشه)

کوروش کبیر را در استان فارس و در فاصله‌ حدود دو کیلومتری جنوب غربی مجموعه‌ پاسارگاد در دشتی به ارتفاعی حدود دو هزار متر از سطح دریا و محصور در میان کوهستان به خاک سپرده‌اند. آرامگاه کوروش کبیر، سال ۲۰۰۴ میلادی در میراث جهانی یونسکو به‌عنوان زیر مجموعه‌ پاسارگاد ثبت شده‌ است.

اتاقک آرامگاه دارای ارتفاعی بیش از دو متر، دارای دیوارهایی به ضخامت ۱٫۵ متری، سنگ‌های تراشیده‌شده در چهار ردیف که به زیبایی و دقت بسیار روی یکدیگر قرار گرفته‌‌اند، دو قطعه سنگ بسیار سنگین در کف آرامگاه و پوشش سقف آن نیز به‌وسیله‌ سنگ‌های شیروانی مانند سه‌گوش پوشیده شده‌ است.

ارتفاع حدودی بنا ۱۱ متر است. سکوی اول ۱۶۵ سانتی‌متر ارتفاع دارد، اما حدود ۶۰ سانتی‌متر آن پنهان است، یعنی آن نیز مانند پلکان دوم و سوم دقیقا ۱۰۵ سانتی‌متر ارتفاع داشته‌ است. پلکان چهارم و پنجم و ششم هر یک ۵۷٫۵ سانتی‌متر ارتفاع دارند. پهنای سکوها نیم متر است و سطح سکوی ششم که قاعده اتاق آرامگاه را تشکیل می‌دهد، حدود ۶٫۴۰ متر در ۵٫۳۵ متر است.

معماری آرامگاه کوروش از معماری یونانی آسیای صغیر، میان‌رودی، مصری، عیلامی و ایرانی اصیل بهره گرفته است. سنگ بنای آرامگاه نیز سنگ‌های آهکی سفید رنگ و متمایل به زرد است که احتمال می‌رود از معدن سیوند در ۳۰ کیلومتری پاسارگاد استخراج شده باشد. در این بنا مانند معماری تخت جمشید از استفاده هرگونه ملات خودداری شده‌ است. البته کارشناسان معتقدند که استفاده از بست‌های فلزی دم‌چلچله‌ای که احتمالا جنس آن‌ها از آهن و سرب است، در اتصال سنگ‌ها به یکدیگر از مهم‌ترین دلایل استحکام قابل‌ توجه بنای آرامگاه کوروش است.

به‌احتمال زیاد کوروش کبیر پیش از مرگش دستور ساخت آرامگاهش را داده بود. در دوره اسلامی، این بنا با نام «مشهد مادر سلیمان» شناخته می‌شد و همین موضوع تا حدی به حفظ آن در طول قرن‌ها کمک کرد.

بر خلاف باور رایج، آرامگاه کوروش در پاسارگاد امروز هیچ کتیبه‌ای بر دیوارهای خود ندارد. با این حال، آریان و استرابون، دو نویسنده یونانی، نوشته‌اند که در روزگار هخامنشیان سنگ‌نوشته‌ای بر آرامگاه وجود داشته که مضمون آن چنین بوده است:

ای انسان، من کوروش هستم که شاهنشاهی پارس را بنیان نهادم؛ پس بر این آرامگاه رشک مبر.

پژوهشگران این متن را نقل مورخان یونانی می‌دانند، نه کتیبه‌ای که امروز روی آرامگاه دیده شود.

استوانه کوروش مهم‌ترین سند هم‌زمان با حکومت او است که پس از فتح بابل و به زبان اکدی و خط میخی نوشته شد. این استوانه در سال ۱۸۷۹ میلادی طی حفاری‌های بابل به سرپرستی هرمزد رسام کشف شد و اکنون در موزه بریتانیا نگهداری می‌شود.

گاهی از این اثر با عنوان «نخستین منشور حقوق بشر» یاد می‌شود؛ اما بسیاری از تاریخ‌پژوهان این عنوان را برداشت امروزی از اهمیت تاریخی آن می‌دانند، نه عنوانی که در پژوهش‌های باستان‌شناسی به‌صورت قطعی پذیرفته شده باشد. استوانه در اصل متنی سلطنتی است که پیروزی کوروش بر نبونعید، بازسازی برخی معابد، بازگرداندن پیکره خدایان شهرهای مختلف به جایگاه‌هایشان و سامان‌دهی دوباره بخشی از امور بابل را شرح می‌دهد.

خلاصه محتوای این سند چنین است:

• معرفی کوروش به‌عنوان پادشاه برگزیده مردوک پس از سقوط نبونعید.
• ورود بدون نبرد گسترده به بابل.
• احترام به معابد و آیین‌های محلی.
• بازگرداندن پیکره خدایان و گروهی از تبعیدیان به سرزمین‌هایشان.
• تاکید بر برقراری نظم و آرامش در قلمرو تازه فتح‌شده.

متن کامل استوانه را می‌توان در ترجمه‌های پژوهشی، از جمله ترجمه دکتر شاهرخ رزمجو، مطالعه کرد.

هیچ نشانه‌ای از تاثیرگذاری عقاید دینی شخصی کوروش در تصمیم‌گیری‌های او دیده نمی‌شود و همواره به این موضوع اشاره شده است که کوروش در برخورد با پیروان ادیان مختلف رویه تسامح و رواداری را در پیش می‌گرفته است. با این حال هیچ نشانه دقیقی درباره اینکه کوروش چه دینی داشته است وجود ندارد و اختلاف‌نظرهای بسیاری در این زمینه مطرح است. در ادامه به نظریات برخی از کارشناسان می‌پردازیم:

• بنا بر نظر کسنوفون، کوروش در زمینه مسائل دینی از رهنمودهای مغان (روحانیون غرب ایران در دوره مادها و هخامنشیان) پیروی می‌کرد.
• مری بویس، استاد رشته مطالعات زرتشتی، قویا تأکید کرده است که کوروش یک زرتشتی بود و آتشکده‌ها و نیایشگاه‌های پاسارگاد نشان کوچکی از این موضوع بوده‌اند.
• لوییس گری، خاورشناس آمریکایی، عقیده دارد که کوروش پیرو آیین ایران باستان قبل از گاتاهای زرتشتی بوده است و خدایان مورد تکریم کوروش بزرگ با آذر، میترا و آناهیتا تطابق دارند.
• جورج کامرون، استاد زبانش ناس آمریکایی، و والتر هینتس بر این باورند که زمان زندگی زرتشت بین سال‌های ۵۸۲ تا ۶۶۰ پیش از میلاد بوده است و کوروش بزرگ در این مدت حتی با زرتشت دیدار و ملاقات داشته است.
• ماکس مالوان، باستان‌شناس بزرگ انگلیسی، می‌گوید هنوز هیچ مدرک محکمی به دست نیامده که بر پایه آن بتوان تأئید کرد که کوروش زرتشتی بوده است؛ اما رفتار او با آموزه‌ها و اصول آیین زرتشت نقاط مشترک بسیاری دارد.

آنچه با اطمینان بیشتری می‌توان گفت این است که سیاست حکومتی او بر حفظ معابد محلی، استفاده از ساختارهای مذهبی موجود و احترام به آیین‌های سرزمین‌های فتح‌شده استوار بود.

دوران فرمانروایی کوروش بزرگ با برخی شخصیت‌های شناخته‌شده عهد عتیق، از جمله دانیال نبی و عزرا، هم‌زمان دانسته می‌شود. در کتاب عزرا از فرمان کوروش برای بازگشت گروهی از یهودیان از تبعید بابِل و بازسازی معبد اورشلیم یاد شده است.

نام کوروش کبیر در قرآن نیامده است. بااین‌حال، از دیرباز میان برخی مفسران و پژوهشگران درباره احتمال یکی بودن کوروش هخامنشی و ذوالقرنین، شخصیت یادشده در آیات ۸۳ تا ۹۸ سوره کهف، بحث‌هایی مطرح بوده است.

ذوالقرنین در قرآن فرمانروایی قدرتمند و دادگر معرفی می‌شود که به سرزمین‌های غرب و شرق سفر می‌کند و در یکی از سفرهای خود با مردمانی روبه‌رو می‌شود که از یورش اقوام یأجوج و مأجوج در رنج هستند. او برای جلوگیری از این یورش، با کمک مردم منطقه سدی می‌سازد.

یکی از مهم‌ترین طرفداران نظریه تطبیق ذوالقرنین با کوروش، ابوالکلام آزاد، مفسر و اندیشمند هندی، بود. او با استناد به ویژگی‌های شخصیتی و سیاسی ذوالقرنین در قرآن و برخی شواهد تاریخی، کوروش هخامنشی را مصداق احتمالی این شخصیت دانست. بعدها برخی مفسران شیعه، از جمله علامه طباطبایی، نیز این احتمال را بررسی کردند.

سنگ‌نگاره انسان بالدار در مجموعه پاسارگاد نیز گاهی در استدلال‌های مربوط به این نظریه مطرح می‌شود. برخی پژوهشگران در گذشته این نقش را تصویری از کوروش دانسته و تاج شاخ‌مانند آن را با عنوان «ذوالقرنین» مرتبط کرده‌اند؛ بااین‌حال، درباره هویت شخصیت و معنای دقیق این نقش‌برجسته اتفاق نظر وجود ندارد.

در مقابل، گروهی از پژوهشگران هویت ذوالقرنین را با شخصیت‌های دیگری مانند اسکندر مقدونی یا فرمانروایان باستانی دیگر مرتبط دانسته‌اند. بنابراین، یکی دانستن کوروش و ذوالقرنین یک نظریه تفسیری و تاریخی است و نمی‌توان آن را به‌عنوان واقعیتی قطعی درباره هویت ذوالقرنین در قرآن مطرح کرد.

بر اساس اسناد و منابع میخی میان‌رودان، کوروش هخامنشی بعد از رسیدن با پادشاهی در پارس با بابل روابط سیاسی برقرار کرد که خیالش از جانب غرب آسوده باشد. او احتمالا هم‌زمان توجه به شرق و شمال ایران نیز داشته است. سرانجام کوروش برای پایان دادن به سلطه مادها حمله و لشکرکشی خود را با حمله به قلعه ماد پاسارگاد آغاز کرد. نبرد سختی بین سپاه کوروش و مادها به راه افتاد و بر اساس پیش‌بینی‌ها کوروش توانسته است تا حدود دو سال بعد کلیه نیروهای ماد را از پارس بیرون کند.

خیزش پارس‌ها در ابتدا با اعلام استقلال پارس‌ها از حکومت شاهنشاهی ماد آغاز شد. این اتفاق موجب شروع جنگ میان کوروش و ایشتوویگو شد. این نبردها از سال ۵۵۲ ق.م.م تا ۵۴۹ ق.م.م. ادامه داشت و رهبری آن‌ها بر عهده شخص کوروش کبیر بود. ایشتوویگو با اعمال مختلف خود موجب متحدشدن استان‌های مختلف با پارس‌ها شده بود.

نبرد هیربا نخستین جنگ بین پارس‌ها و مادها بود. کوروش کبیر رهبری کامل این نبرد را بر عهده داشت و سرانجام، پیروزی در این جنگ باعث شکل گرفتن اولین شاهنشاهی ایرانیان شد. این رخداد آغازی برای سایر موفقیت‌ها و فتوحات کوروش بزرگ بود. هنگام شورش پارس‌ها ایشتوویگو، آخرین پادشاه مادها، تصمیم به مقابله با آن‌ها گرفت؛ اما این حمله شتاب‌زده در نهایت منجر به از میان رفتن پادشاهی ماد شد.

نبرد مرز پارس به‌عنوان دومین درگیری میان نیروهای پارس و ماد محسوب می‌شود. بر اساس شواهد این نبرد پیروزی قاطعی برای هیچ‌یک از طرفین جنگ به‌همراه نداشت؛ اما می‌توان حدس زد که افول مادها در این زمان قابل‌مشاهده بوده است.

شکست آستیاگ و فتح همدان توسط کوروش، شاه لیدیه (در ترکیه امروزی) یعنی کرزوس از ترس اینکه رقیب تازه‌ای پیدا کند و کوروش به فرمانروائی او حمله کند، دست به دامن پیشگویان شد. از پس پیشگویی‌های بهترین پیشگویان، او تصمیم به لشکرکشی علیه کوروش گرفت؛ اما یکی از فرستادگان به او خیانت کرد و خبر آماده‌سازی سپاه برای حمله را به کوروش داد.

سرانجام در جنگ بین ایران و لیدیه که در سال ۵۴۷ ق.م.م آغاز شد، کرزوس شکست خورد و لیدیه توسط سپاه کوروش فتح شد.

فرارود از گذشته یکی از شرقی‌ترین ایالت‌های ایران باستان محسوب می‌شد که سغدیان و خوارزمیان بیشترین ساکنان آن را تشکیل می‌دادند. کوروش کبیر بعد از فتح آسیای صغیر در سلسله‌ای از نبردها، توجه خود را معطوف مرزهای خاوری کرد. زرنگ، رخج، مرو و بلخ یکی پس از دیگری فتح و به استان‌های ایران دوره هخامنشی اضافه شدند. کوروش سپس از جیحون عبور کرد و به سیحون در مرز شمال خاوری رسید. در این نقطه شهرهایی سخت بنیاد برای جلوگیری از یورش مردمان آسیای مرکزی ایجاد کرد.

فتح بابل یکی از مهم‌ترین فتوحات کوروش کبیر بود. در بابل ده‌ها هزار نفر از جوامع خارجی زندگی می‌کردند که در این میان تعداد زیادی یهودی نیز وجود داشت. این افراد از شدت ظلم و مشقت زندگی آماده کمک به دشمنان نبونعید، پادشاه بابل، بودند؛ پس بدین ترتیب پارس‌ها را ناجی خود تلقی می‌کردند.

کوروش در نهایت با سپاه خود از میان گوتیوم به‌سمت جنوب حرکت کرد و از رود سیروان عبور کرد. در سال ۵۳۹ ق.م.م شهر اُوپیس محاصره شد و سپاه نبونعید شکست خورد. سپس شهر سیپار سقوط کرد و دژ غربی دیوار مادی نیز بدون شکل گرفتن درگیری، تسلیم سپاه کوروش شد. در دوازدهم اکتبر و هم‌زمان با جشن سال نوی تقویم بابلی‌ها، سپاه کوروش وارد بابل شد و بدون جنگ شهر را به تصرف درآورد.

از پس تسخیر مصر، کوروش تصمیم گرفت تا به مرزهای شمال شرقی امپراتوری هخامنشیان لشکرکشی کند و آنجا را از شر تاخت‌وتازهای اقوام چادرنشین ماساگت در امان نگه دارد.

هرودوت، یکی از نخستین تاریخ‌نگاران یونانی، این‌گونه نوشته است که کوروش در نبرد با نیروهای ماساگت که تحت رهبری ملکه تهم‌رییش بودند، شکست خورد و سرانجام کشته شد. تصویری تاریخی موجود است که در آن پیتر پل روبنس، نقاش معروف، بردن سر از تن جداشده کوروش نزد تومیرس را به تصویر کشیده است.

ادعای هرودوت که کورش کبیر توسط ماساگت‌ها کشته شد، تا امروز بارها مورد نقد قرار گرفته است و بسیاری بر این باورند که این عقیده نادرست است. می‌توان انتقال جسد کوروش به ایران را یکی از دلایل نادرستی این موضوع دانست؛ چراکه اگر ماساگت‌ها کوروش را کشته و سر از تن او جدا کرده باشند، پس چگونه هخامنشیان موفق شده‌اند با سپاهی شکست‌خورده پیکر او را پس گرفته و به ایران منتقل کنند؟

• ۵۸۸ ق.م.م: آغاز پادشاهی کوروش در «انشان» (فارس) و خوزستان. انتقال پایتخت هخامنشیان به شوش.
• ۵۵۰ ق.م.م: شکست «ایشتوویگو» شاه ماد از کوروش و پیرو آن فتح هگمتانه. اتحاد ماد و پارس.
• ۵۴۹ تا ۵۴۸ ق.م.م: تسخیر سرزمین‌های پارت، جرجان و احتمالا ارمنستان توسط کوروش.
• ۵۴۶ ق.م.م: فتح «سارد» پایتخت لیدی توسط کوروش و شکست «کرزوس» پادشاه لیدی.
• ۵۳۹ ق.م.م: فتح «بابل» ثروتمندترین شهر غرب آسیا توسط کوروش. سقوطی که با مقاومت کم سپاه بابل در کرانه ساحلی رود دجله به وقوع پیوست.
• ۵۳۹ ق.م.م: زمینه بازگشت بخشی از تبعیدیان یهودی به اورشلیم و بازسازی معبد را فراهم کرد.
• ۵۲۹ ق.م.م: کوروش به قبایل سکاها در شمال شرق ایران حمله کرد و در جنگ با ماساگت‌ها کشته شد. کوروش کبیر را در پاسارگاد دفن کردند. پس از کوروش، فرزند او کمبوجیه دوم به تاج‌وتخت رسید.

درفش شهباز یا درفش شهباز طلایی که به درفش کوروش بزرگ نیز شناخته می‌شود، درفش اصلی شاهنشاهی هخامنشی بود. این درفش هخامنشیان مزین به پرنده‌ای زرین به نام شهباز بوده است.

در تقویم غیررسمی کشورمان روز هفتم آبان (۲۹ اکتبر) به‌عنوان روز گرامی‌داشت کوروش بزرگ نام‌گذاری شده است. این روز برابر است با سالروز ورود سپاه کوروش به بابل و امروزه به‌صورت جهانی گرامی داشته می‌شود.

روز کوروش بزرگ در تقویم رسمی کشورمان ثبت نشده است؛ اما گروه‌های مختلفی از مردم ایران خواهان ثبت این روز در تقویم ملی هستند و هرساله در روز هفتم آبان با حضور در آرامگاه کوروش کبیر در پاسارگاد، یاد و نام او را گرامی می‌دارند.

اگر از آرامگاه کورش دیدن کرده‌اید یا اطلاعات تاریخی از این پادشاه بزرگ ایران دارید، اطلاعات و تجربیات خود را با ما و سایر کاربران کجارو به اشتراک بگذارید.