تربت‌حیدریه شهری در استان خراسان رضوی است که ۲۴ هزار کیلومتر وسعت دارد و در ۱۴۰ کیلومتری شهر مقدس مشهد واقع‌شده است. تربت‌حیدریه به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین مراکز تولید زعفران شناخته می‌شود و عرفای زیادی را در دل خود پرورش داده است. تربت‌حیدریه از شرق به تایباد، تربت‌جام و رشتخوار، از غرب به کاشمر، از شمال به مشهد، نیشابور و فریمان و از جنوب به شهرستان مه ولات منتهی می‌شود.

تربت شهری با وسعت ۲۴ هزار کیلومتر در جنوب غربی مشهد است و ارتفاع آن از سطح دریا ۱۳۳۳ متر است. بلندترین قله تربت‌حیدریه، قله مکان است که ارتفاعی برابر با ۳۰۱۳ متر دارد. تربت‌حیدریه با شهرستان مشهد ۱۴۰ کیلومتر و با تهران ۱۰۸۶ کیلومتر فاصله دارد. بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵ جمعیت تربت‌حیدریه برابر با ۲۲۴۶۲۶ نفر است. تربت چهارمین شهر پرجمعیت استان خراسان رضوی است.

نام تربت‌حیدریه در دوران حکومت اشکانیان، «زاوه» بوده و نام کنونی این شهر هم وجود عارفی بانام «قطب‌الدین حیدر تونی» در این ناحیه بوده است.نام زاوه در بسیاری از منابع آورده شده که زاوه اولین شهری است که موردحمله مغول قرار گرفت، در همین زمان بود که قطب‌الدین حیدر تونی، عارف قرن ششم، درگذشت.از حمله مغول تا به عصر صفوی، اسناد و شواهد زیادی در رابطه با زاوه یا تربت امروزی در دسترس نیست، دومین باری که زاوه رونق گرفت، در عصر قاجار بود. اسحاق خان قرایی (از خوانین عصر قاجار) کمر به آبادانی زاوه بست و به این منطقه توجه ویژه‌ای کرد، اسحاق خان به‌اندازه‌ای به تربت ارج‌وقرب بخشید که تا مدت‌ها از تربت‌حیدریه بانام تربت اسحاق خان یاد می‌شد.

لباس محلی مردم تربت‌حیدریه، لباس محلی است که به‌عنوان لباس خراسان رضوی شناخته می‌شود و در این ناحیه پوشش خاصی دیده نمی‌شود.

لباس محلی مردان

  • سرپوش‌ها: کلاه نمدی، شب‌کلاه، مندیل، کلاه دوره دار، کلاه پهلوی، کلاه قرص، عرقچین، کلاه ترمه، گردن پیچ
  • تن‌پوش: جلیقه، پیراهن، قمیس، لباده، نیم‌تنه، پالتو، شلوار، قارت (شبیه به کت ولی بلندتر)، قبا، مچ پیچ (پارچه‌ای که مردان به دوردست می‌بندند)، پاپوش

لباس‌های محلی زنانه عبارت‌اند از:

  • سرپوش، دستمال، روبند، کلوته (نوعی کلاه که با سکه تزئین می‌شود)، کوسه (شبیه به چارقد ولی نازک‌تر مخصوص تابستان)، عرقچین، تن‌پوش یا پیراهن، دالاق (شبیه به جوراب از نوک پا تا کمر را می‌پوشاند)، شلیته، شلوار، یل (شبیه به جلیقه)، چادر، پاپوش

از سوغاتی‌های تربت‌حیدریه می‌توان به زعفران، پسته، بادام، گردو و خشکبار اشاره کرد.

صنایع‌دستی تربت عبارت‌اند از چاقو، فرش‌بافی، ابریشم‌بافی، نمدمالی، گلیم‌بافی، پلاس بافی و سفالگری.

در جشنواره غذاهای محلی تربت که در سال ۹۳ در این منطقه برگزار شد، زنان محلی و روستایی بیش از ۱۰۰ غذا را به ثبت رساندند. ازجمله غذاهای محلی تربت‌حیدریه و روستاهای آن می‌توان به اشکنه ریواس، کدو بشیر، بلغور بشیر، قروتی، گرماس، ماست جوش و اشکنه بنه اشاره کرد.

از مهم‌ترین جاذبه‌های تاریخی تربت‌حیدریه، مقبره قطب‌الدین حیدر و ایوانی از مسجد جامع قدیم است.کاروانسرای طبسی، موزه مردم‌شناسی، خانه امینی، حمام حاجی رئیس، مزار بوری آباد، بنای مقبره و مسجد شیخ حیدر کدکنی آتشكده بازه هور و بقعه شاه سنجانشاره کرد.

از جاذبه های طبیعی تربت می‌توان به باغ ملی، پارک کوهستانی پیشکوه، منطقه گردشگری رودخانه حصار، آبشار رود معجن و قله ملکوه اشاره کرد. معادن طلای زرمهر تربت حیدریه که در روستای زرمهر واقع شده است، تولیدکننده اولین شمش‌های طلا در کشور است.

از کجا شروع کنیم

نقشه جاهای دیدنی، هتل‌ها و رستوران‌ها

map