ایذه از شهرهای خوزستان در قسمت جنوب غربی ایران است. ایذه، شهری است که بخش بزرگی از تاریخ ایران را در خود نهفته دارد. وجود سنگ‌نبشته‌های دوره عیلام در این شهر نشان دهنده باستانی بودن شهر است. ایذه از لحاظ آب و هوا منطقه‌ای گرمسیری محسوب می‌شود به همین دلیل معمولا به عنوان مرکز نشین و پایتخت زمستانی بختیاری‌ها انتخاب می‌شد و یکی از مراکز زمستانی عشایر بود.

شهرستان ایذه با مساحت ۴۰۳۵ کیلومتر مربع در شمال شرقی استان خوزستان قرار گرفته است. این شهرستان از شمال به استان چهارمحال‌و‌بختیاری و از شمال غرب به شهرستان مسجد سلیمان محدود است. جمعیت شهرستان ایذه طبق سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۰، برابر با ۵۳۰۱۶۲ نفر بوده ‌است. ایذه در میانه کوهستان با آب و هوائی معتدل و طبیعتی سرسبز واقع است و استعداد فراوانی برای کشاورزی دارد. رودخانه‌های فرعی فراوانی در اين شهرستان جاری است كه از آن جمله می‌توان رودخانه‌های  آب زرك، آب سرحوض، آب سوسن، آب شلا و ... را نام برد.

شغل اصلی مردمان شهرستان ایذه كشاورزی و دامداری می‌باشد. آب مورد نياز برای كشاورزی از چاه‌های نيمه عميق تامين می‌شود. از مهمترين فرآورده‌های كشاورزی اين شهرستان می‌توان گندم، جو، برنج و تره بار را نام برد.

ایذه در حال حاضر شهری بختیاری نشین است و گویش مردم آن شهر لری بختیاری است.

ایذه از روزگاران گذشته تا به امروز، نام‌های مختلفی داشته است. این عناوین عبارت از: ایزج، ایذه، مال امیر، هستند. برخی همچون یاقوت حموی در معجم البلدان نیز ایذه را همان انزان دانسته اند.

ایذه در اکثر منابع دوره اسلامی، با نام ایذج ذکر شده است.در کتیبه‌های نقش برجسته های اشکفت سلمان که مربوط به دوره عیلام است. نام ایذه آپاپیر یا آجاپیر ذکر شده است. در دوره هخامنشی نیز این شهر بازمانده عیلامیان بود و با عنوان الیمایی خوانده می‌شد.

از دوره پارت‌ها در این مکان نیز نشانه‌هایی دیده می‌شود که می‌توان محوطه شمی را نام برد که مجسمه مفرغی مرد شمی از آثار آن است. شهر در دوره ساسانی با نام ایذه معروف بود و با ورود اسلام به ایران ایذه خوانده شد. در دوره حاکمیت اتابکان لر بزرگ، ایذه به عنوان مرکز نشین و پایتخت حکومت بختیاری شناخته شد. ایذه در دوره حاکمیت بختیاری تبدیل به مال امیر شد و در بین مردم گسترش پیدا کرد سرانجام در زمان پهلوی دوباره نام ایذه بر سر زبان‌ها افتاد و تا امروز تداوم یافته است.

جاذبه های این شهر باستانی نقش برجسته شاهسوار از دوره عیلام، نقش برجسته خونگ اژدر که به خونگ نوروزی نیز شهرت دارد.از دوره عیلام نو نیز سنگ نگاره کول فرح  در ۷ کیلومتری شمال شرق ایذه با کتیبه‌هایی به خط میخی، اشکفت سلمان در جنوب غرب ایذه دارای چهار نقش برجسته است که مربوط به خاندان‌های سلطنتی است.خونگ کمال‌وند و قلعه کژدمک، پل ایذج،  دشت سرسبز سوسن، آتشکده‌ای در شهر ایذه است که مربوط به دوره ساسانی بوده و تا دوره عباسیان نیز فروزان بوده، منطقه توریستی تفریحی گلزار، منطقه تفریحی زراس، منطقه تفریحی کوه سفید و سد کارون سه و پارک جنگلی بلوط از جاذبه‌های طبیعی منطقه است.

همچنین لباس‌های اکثر مردم ایذه لباس‌های بختیاری است که در مردان به شکل و نام چوقا و شلوار دبیت، کلاه خسروانی و گیوه است و زنان نیز لباس‌های مخصوص خود را دارند که کلاهی به نام لچک و روسری به نام می‌نا می‌پوشند و لباسی بلند و چاک‌دار و دامنی پرچین در زیر آن می پوشند که رنگهایی شاد و دلنشین دارند.

صنایع دستی این شهر قالی‌های بختیاری با نقش‌هایی چون بز کوهی و کبک و گل و بوته و گلیم‌بافی، نمدمالی، گیوه‌دوزی، چوقابافی، شیر سنگی تراشی را می‌توان اشاره کرد.

از آثار به دست آمده ایذه از جمله نگاره‌ها و نقش برجسته‌های عیلامی (اولین حجاری‌های ایران باستان قبل از هخامنشیان)، می‌توان نتیجه گرفت آنجا مرکز مهمی در زمان عیلامی‌ها بوده‌ است. این آثار به دو دسته آثار عیلام قدیم و نو تقسیم می‌شود. دوره عیلام قدیم به سلسله «سیمشکی» متعلق است که چندین بار توسط حاکم «اور» نابود شد. ایذه در دوره عیلام نو «آیاپیر» نامیده شد و پادشاهان آن به صورت مستقل زیر نظر «سوخالماهو»، وزیر اعظم عیلام، حکومت می‌کردند. حکومت عیلام در این دوران به صورت اتحادیه‌ای بود و از طریق تعدادی از حکومت‌های محلی مستقل اداره می‌شد.

متأسفانه در این شهر علیرغم آثار باستانی فراوان موزه‌ای وجود ندارد؛ موزه‌ای که بتواند معرف فرهنگ و پیشینه این سرزمین با تمدن باشد. از مراکز دیدنی این شهر می توان به نيايشگاه تاريشا يا اشكفت سلمان که بزرگ‌ترين خط نوشته ميخی ايلام‌ نو را در خود جا داده است، اشاره کرد. در اشكفت سلمان چهار نقش برجسته وجود دارد كه دو تای آن داخل غار و دو تای ديگر در خارج از غار ديده می‌شود. بزرگ‌ترين نوشته خط ميخی از دوره ايلامی در اين غار موجود است كه از زمان «شاهك عيلامی» به جای مانده و همچنين برای نخستين بار حضور مصور زن، دوشادوش مرد در نقش برجسته‌های اين غار ديده شده است. در نقوش، «هوهين»، همسر و خواهر شاهك، در يك مراسم آيينی شركت كرده و كاهن بزرگ در جلوی آنها به چشم می‌خورد. اين نشانه‌ها مشخص می‌كند اشكفت سلمان نيايشگاه «تاريشا» بوده است. غار ديگری در كنار اين اشكفت در دوره ايلخانی به مكانی مقدس تبديل شده و رو به روی آن ساخت و سازه‌های مذهبی شكل گرفته است. سنگ‌‌نگاره کول فرح یکی دیگر از آثار تاریخی استان خوزستان است که در منطقه‌ای به نام «تنگه کول فرح» در ۷ کیلومتری شمال شرقی ایذه قرار دارد. سنگ‌‌نگاره کول فرح شامل ۶ نقش برجسته است که به دوران عیلامیان (ایلام کهن) تعلق دارد و با توجه به تصاویری که در این سنگ‌نگاره نقش بسته و بقایایی همچون گورها، کانال آب، ساختمان‌ها و مناطق دیده‌بانی که از محل زندگی مردمان آن روزگار در میان کوه‌ها باقی مانده، می‌توان گفت این محل پرستشگاه نارسینا (یکی از خدایان ایلامی) بوده است. دشت زیبای سوسن و آبشار توف اسپید از مناظق دیدنی این استان محسوب می شوند.

ایذه شهری بختیاری نشین در استان خوزستان است که دارای سابقه باستانی است و بعد از اسلام نیز شهرت دارد و از دوره اتابکان به بعد مرکز و پایتخت‌نشین بختیاری‌ها بوده است.

از کجا شروع کنیم

نقشه جاهای دیدنی، هتل‌ها و رستوران‌ها

map