تالش با ترکیب جنگلهای هیرکانی، ییلاقهای مرتفع، آبشارهای بلند و بناهای تاریخی، یکی از متنوعترین مقاصد گردشگری گیلان است. از جاده جنگلی گیسوم که به ساحل دریای خزر میرسد تا سوباتان که روی اقیانوس ابر قرار میگیرد، هر بخش از شهرستان تالش تجربهای متفاوت از سفر را پیش روی گردشگران میگذارد.
در این مقاله، مهمترین جاهای دیدنی تالش را همراه با مسیر دسترسی، بهترین زمان بازدید و نکات کاربردی سفر معرفی کردهایم.
جاهای دیدنی طبیعت تالش
منطقه ییلاقی سوباتان
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، بخش کرگانرود، ۳۶ کیلومتری شهر تالش، ییلاق سوباتان
- مسیر دسترسی: از شهر تالش به سمت لیسار و سپس جاده کوهستانی سوباتان.
منطقه ییلاقی سوباتان یکی از معروفترین ییلاقهای ایران است که در ارتفاع حدود ۱٬۹۰۰ تا ۲٬۵۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد و بهدلیل مراتع وسیع، خانههای چوبی، اقیانوس ابر و هوای خنک، مقصد اصلی طبیعتگردان در غرب گیلان محسوب میشود. در بسیاری از روزهای بهار و تابستان، مه غلیظ و ابرها بخش زیادی از چشمانداز منطقه را میپوشانند و همین منظره، سوباتان را به یکی از محبوبترین نقاط عکاسی شمال کشور تبدیل کرده است.
مسیر دسترسی از شهر تالش آغاز میشود و پس از عبور از لیسار وارد جاده کوهستانی سوباتان میشود. بخشی از این مسیر خاکی است و در روزهای بارانی یا مهآلود، عبور با خودروهای معمولی دشوار خواهد بود؛ به همین دلیل بسیاری از گردشگران از خودروهای محلی استفاده میکنند. بهترین زمان سفر از نیمه دوم اردیبهشت تا اواسط تابستان است؛ هرچند در اوایل پاییز هم طبیعت رنگارنگ منطقه جذابیت خاصی دارد.
اقامت در سوباتان بیشتر در کلبههای چوبی، اقامتگاههای محلی و محلهای مناسب کمپ انجام میشود.
پارک جنگلی گیسوم
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، جاده رشت–آستارا، ۱۰ کیلومتر بعد از پرهسر، پارک جنگلی گیسوم
- مسیر دسترسی: از جاده رشت–آستارا و ۱۰ کیلومتر بعد از پرهسر، وارد جاده جنگلی گیسوم شوید.
پارک جنگلی گیسوم یکی از شناختهشدهترین جاهای دیدنی تالش است؛ جایی که جنگلهای هیرکانی بدون واسطه به ساحل دریای خزر میرسند و جاده معروف آن، تونلی طبیعی از درختان بلند ایجاد کرده است. همین ویژگی باعث میشود گیسوم یکی از محبوبترین مسیرهای عکاسی و رانندگی در شمال ایران باشد و بسیاری از مسافران، حتی برای توقفی کوتاه هم از آن دیدن کنند.
پس از عبور از جاده جنگلی، ساحل گیسوم قرار دارد که امکان استراحت، قدمزدن کنار دریا و استفاده از برخی تفریحات آبی را فراهم میکند. امکانات این مجموعه شامل پارکینگ، سرویس بهداشتی، رستوران، بازارچه محلی و آلاچیق است. برخی فعالیتها مانند جتاسکی، قایقسواری، اسبسواری و دوچرخهسواری نیز بسته به فصل و فعالیت افراد محلی، در دسترس هستند؛ بنابراین بهتر است پیش از سفر، وضعیت خدمات را بررسی کنید.
درباره کمپینگ نیز باید توجه داشت که هرچند بسیاری از مسافران در بخشهایی از ساحل چادر برپا میکنند، استفاده از محلهای تعیینشده امنتر و مناسبتر است.
منطقه حفاظت شده لیسار
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، بخش لیسار، منطقه حفاظتشده لیسار
- مسیر دسترسی: از شهر لیسار به سمت ارتفاعات و مسیرهای مجاز منطقه حفاظتشده.
منطقه حفاظت شده لیسار یکی از ارزشمندترین زیستگاههای طبیعی غرب گیلان است که جنگلهای هیرکانی، مراتع مرتفع و تنوع گیاهی و جانوری آن اهمیت زیادی دارد. این منطقه بیشتر برای طبیعتگردان، پرندهنگران و علاقهمندان به اکوتوریسم جذاب است و بخشی از آن تحت مدیریت سازمان حفاظت محیطزیست قرار دارد.
برخلاف پارکهای جنگلی، این منطقه فضای طبیعی بکر خود را حفظ کرده است و امکانات رفاهی گستردهای در آن وجود ندارد. هنگام بازدید باید از خروج از مسیرهای مجاز و آسیب رساندن به پوشش گیاهی خودداری کرد.
آبشار ورزان
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، روستای ورزان، حدود ۴ کیلومتری ییلاق سوباتان
- مسیر دسترسی: بخشی از مسیر خاکی است و ادامه راه با پیادهروی انجام میشود.
آبشار ورزان که با نام ورازان نیز شناخته میشود، یکی از چشمگیرترین آبشارهای ارتفاعات سوباتان است و در نزدیکی روستای ورزان قرار دارد. این آبشار از میان صخرههای بلند فرومیریزد و در فصل بهار، زمانی که برفهای ارتفاعات آب میشوند، پرآبترین چهره خود را نشان میدهد.
رسیدن به آبشار بخشی از جذابیت سفر است. پس از طی مسیر جادهای، باید بخشی از راه را در مسیر خاکی و سپس روی پاکوبهای کوهستانی پیاده طی کنید. هرچند مسیر برای طبیعتگردان معمولی قابل پیمایش است، در روزهای بارانی یا مهآلود لغزندگی زمین میتواند حرکت را دشوار کند. اگر نخستین بار است به منطقه میروید، همراهی راهنمای محلی انتخاب مطمئنتری خواهد بود.
آبشار زمرد
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، بخش حویق، روستای زمرد، آبشار زمرد
- مسیر دسترسی: از حویق به سمت روستای زمرد حرکت کنید؛ مسیر ترکیبی از جاده آسفالته و خاکی است و بخش پایانی را باید پیاده طی کنید.
آبشار زمرد یکی از معروفترین آبشارهای غرب گیلان است که در نزدیکی حویق قرار دارد و به حوضچههای سبزرنگ و فضای جنگلی اطرافش شناخته میشود. این آبشار نسبت به بسیاری از آبشارهای کوهستانی منطقه، دسترسی آسانتری دارد و به همین دلیل، یکی از گزینههای مناسب برای سفرهای خانوادگی محسوب میشود.
مسیر دسترسی از حویق به روستای زمرد ترکیبی از جاده آسفالته و خاکی است و بخش پایانی مسیر نیاز به پیادهروی دارد. در روزهای بارانی، مسیر خاکی و شیبدار میتواند لغزنده شود و استفاده از خودروی مناسب یا پارک خودرو پیش از بخش خاکی انتخاب مطمئنتری است.
آبشار لوشکی
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، بخش حویق، منطقه لمیر، روستای درزکری، پاییندست روستای مسکین
- مسیر دسترسی: از شهر تالش به سمت حویق و روستای درزکری حرکت کنید؛ سپس حدود دو ساعت پیادهروی جنگلی تا آبشار در پیش دارید.
آبشار لوشکی یکی از بکرترین آبشارهای تالش است که در منطقه لمیر و پاییندست روستای ییلاقی مسکین قرار دارد. این آبشار سه پله دارد و بلندترین بخش آن حدود ۷۵ متر ارتفاع دارد. چون مسیر ماشینرو تا پای آبشار وجود ندارد، نسبت به بسیاری از جاذبههای شمال ایران خلوتتر مانده است.
برای رسیدن به آبشار باید ابتدا از شهر تالش به سمت روستای درزکری حرکت کنید. پس از پارک خودرو، حدود دو ساعت پیادهروی در مسیر جنگلی، کنار رودخانه و روی پاکوبهای خاکی در پیش دارید. در بخشهایی از مسیر پلهای چوبی موقت وجود دارد و در روزهای بارانی، زمین بسیار لغزنده میشود؛ بنابراین کفش مناسب طبیعتگردی و همراهی راهنمای محلی برای کسانی که مسیر را نمیشناسند، توصیه میشود.
دریاچه سراگاه
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، روستای سراگاه، حدود ۱۰ کیلومتری شهر تالش
- مسیر دسترسی: از جاده آسفالته تالش به سمت روستای سراگاه.
دریاچه سراگاه یکی از آرامترین جاذبههای طبیعی اطراف تالش است که در روستای سراگاه و حدود ۱۰ کیلومتری مرکز شهرستان قرار دارد. آب این دریاچه از چشمههای زیرزمینی تأمین میشود و فضای آرام اطراف آن، این منطقه را به مقصدی مناسب برای استراحت کوتاه، عکاسی و تماشای طبیعت تبدیل کرده است.
نکته مهم درباره سراگاه این است که دریاچه بخشی از یک مجموعه خصوصی پرورش ماهی محسوب میشود و بازدید از آن با هماهنگی مالک انجام میشود.
رودخانه کرگان رود
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، شهر هشتپر تا ساحل قروق
- مسیر دسترسی: از داخل شهر تالش بهراحتی به حاشیه رودخانه دسترسی دارید.
رودخانه کرگان رود مهمترین رودخانه شهرستان تالش است و از ارتفاعات کوههای تالش سرچشمه میگیرد و پس از عبور از شهر هشتپر، به دریای خزر میریزد. این رودخانه یکی از عناصر اصلی چشمانداز شهری تالش محسوب میشود و در بخشهایی از مسیر، فضای مناسبی برای پیادهروی، استراحت کوتاه و عکاسی ایجاد کرده است.
در فصل بهار، افزایش آب ناشی از بارندگی و ذوب برفها، چهره متفاوتی به رودخانه میدهد و در تابستان، فضای اطراف آن برای استراحت مسافران مناسبتر میشود. هرچند در روزهای بارندگی باید از نزدیک شدن به حاشیههای پرشیب رودخانه خودداری کرد.
منطقه ییلاقی دوخاله کوه
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، ارتفاعات غربی تالش، منطقه ییلاقی دوخالهکوه
- مسیر دسترسی: از جادههای کوهستانی تالش به سمت ارتفاعات دوخالهکوه.
منطقه ییلاقی دوخاله کوه از بکرترین جاهای دیدنی تالش است که در ارتفاعات غربی شهرستان قرار دارد. این ییلاق با مراتع وسیع، مه صبحگاهی، چشمههای فصلی و چشمانداز کوههای تالش، بیشتر مورد توجه طبیعتگردانی قرار میگیرد که بهدنبال مقصدی خلوتتر از سوباتان هستند. در فصل بهار و اوایل تابستان، دامنههای منطقه با پوشش گیاهی متنوع و گلهای خودرو پوشیده میشود و هوای خنک آن، تفاوت محسوسی با مناطق جلگهای تالش دارد.
مسیر دسترسی به دوخالهکوه از جادههای کوهستانی شهرستان تالش میگذرد و در بخشهایی از مسیر، جاده باریک و پرپیچوخم است. در روزهای بارانی یا مهآلود، دید کاهش پیدا میکند و حرکت با احتیاط بیشتری لازم است. امکانات رفاهی گستردهای در خود ییلاق وجود ندارد؛ بنابراین بهتر است آب، خوراکی و وسایل ضروری را از شهر تهیه کنید.
روستای مریان
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، دهستان کوهستانی، روستای مریان، مسیر آقاولر
- مسیر دسترسی: جاده آقاولر از شهر تالش
روستای مریان یکی از زیباترین روستاهای کوهستانی تالش است که در مسیر روستای آق اولر قرار دارد و علاوه بر طبیعت سرسبز، بهخاطر محوطه تاریخی مریان و گورستان باستانی آن نیز شهرت دارد. یافتههای باستانشناسی این منطقه نشان میدهد که مریان از گذشتههای دور محل سکونت بوده و به همین دلیل، ترکیب طبیعت و تاریخ، آن را به یکی از متفاوتترین مقاصد تالش تبدیل کرده است.
مسیر دسترسی تا روستا آسفالته است و خودروهای سواری نیز میتوانند به آن برسند. بهترین زمان سفر، بهار و تابستان است؛ زمانی که مراتع اطراف سرسبز میشوند و هوای خنک ارتفاعات، مریان را به مقصدی مناسب برای سفر یکروزه یا ییلاقگردی تبدیل میکند. فروشگاههای محلی در روستا محدود هستند و بهتر است وسایل ضروری را از شهر تالش تهیه کنید.
ییلاق آق اولر
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، دهستان کرگانرود جنوبی، ۳۵ کیلومتری غرب شهر تالش، ییلاق آقاولر
- مسیر دسترسی: از شهر تالش وارد جاده آقاولر شوید و پس از عبور از مریان، مسیر آسفالته را تا روستای آقاولر ادامه دهید.
ییلاق آق اولر یکی از زیباترین مناطق کوهستانی تالش است که در حدود ۳۵ کیلومتری غرب شهر تالش قرار دارد و به خانههای سفید با پنجرههای آبی، مراتع سرسبز و چشمانداز کوههای تالش شناخته میشود. این منطقه علاوه بر طبیعت چشمنواز، بهدلیل قرار گرفتن در کنار محوطه باستانی مریان و مجموعه تاریخی سردار امجد، یکی از متفاوتترین مقاصد گردشگری غرب گیلان به شمار میرود.
در مسیر رسیدن به آقاولر، جاده از کنار کرگانرود و جنگلهای هیرکانی عبور میکند و خود مسیر نیز بخشی از جذابیت سفر است. برخلاف سوباتان، مسیر دسترسی تا روستا کاملا آسفالته است؛ هرچند پیچوخمهای جاده کوهستانی نیاز به رانندگی با احتیاط دارد. بهترین زمان سفر از اواخر بهار تا اوایل پاییز است؛ زمانی که مراتع سرسبز هستند و هوای خنک ارتفاعات، آقاولر را به مقصدی مناسب برای سفر یکروزه یا اقامت در کلبههای محلی تبدیل میکند.
ییلاق شکردشت
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، ارتفاعات غربی تالش، ییلاق شکردشت
- مسیر دسترسی: از مسیرهای کوهستانی غرب شهرستان تالش.
شکردشت یکی از زیباترین ییلاقهای کمتر شناختهشده تالش است که در ارتفاعات غربی شهرستان قرار دارد. مراتع وسیع، چشمانداز کوهستانی، کلبههای روستایی و سکوت طبیعت، این منطقه را به مقصدی مناسب برای کسانی تبدیل کرده است که میخواهند از شلوغی مقاصد معروفتر فاصله بگیرند.
مسیر دسترسی به شکردشت از جادههای کوهستانی میگذرد و بخشهایی از آن باریک و پرپیچوخم است. بهترین زمان سفر از خرداد تا شهریور است؛ زمانی که مراتع سرسبز هستند و هوای منطقه برای کمپینگ و طبیعتگردی مناسبتر است.
غار سوباتان (گنج خانه)
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، بخش کرگانرود، شمال شرقی ییلاق سوباتان
- مسیر دسترسی: از مرکز سوباتان حدود ۱۵ دقیقه پیادهروی تا دهانه غار.
غار سوباتان که میان مردم محلی با نام «غار گنجخانه» هم شناخته میشود، در شمال شرقی ییلاق سوباتان قرار دارد و یکی از متفاوتترین جاذبههای طبیعی منطقه است. دهانه غار باریک است و فضای داخلی آن، برخلاف غارهای گردشگری، برای بازدید عمومی مناسب نیست؛ به همین دلیل بیشتر غارنوردان و طبیعتگردان باتجربه به سراغ آن میروند.
برای رسیدن به غار باید از مرکز سوباتان حدود ۱۵ دقیقه پیادهروی کنید. مسیر پاکوب مشخصی دارد؛ اما ورود به داخل غار بدون تجهیزات مناسب و همراهی فرد آشنا به منطقه توصیه نمیشود. در میان مردم محلی، روایتهایی درباره «طلسم بودن» غار نقل میشود؛ با این حال این موضوع بخشی از باورهای محلی است و نباید آن را واقعیتی تاریخی یا علمی دانست. نخستین پیمایش ثبتشده غار در سال ۱۳۹۴ انجام شد.
پارکهای دیدنی تالش
پارک جنگلی سیاه داران
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، شهر هشتپر، میدان امام علی، انتهای خیابان جعفر طیار، پارک جنگلی سیاهداران
- مسیر دسترسی: از مرکز شهر تالش با چند دقیقه رانندگی به ورودی پارک میرسید.
پارک جنگلی سیاه داران یکی از محبوبترین جاهای دیدنی شهر تالش است و بهدلیل قرار گرفتن در دامنههای جنگلی جنوب غربی شهر، هم چشمانداز زیبایی به هشتپر دارد و هم دسترسی آسانی برای گردشگران فراهم میکند. این پارک در گذشته به پوشش متراکم درختان بلوط، آزاد و دیگر گونههای جنگلهای هیرکانی شناخته میشد و نام «سیاهداران» نیز به همین انبوهی درختان نسبت داده میشود.
در سالهای اخیر، این مجموعه به یکی از اصلیترین تفرجگاههای شهری تالش تبدیل شده و امکاناتی مانند سورتمه ریلی، آلاچیق، رستوران، سرویس بهداشتی و مسیرهای پلکانی برای پیادهروی در آن ایجاد شده است. مسیر پلکانی تا سکوی مرتفع پارک ادامه پیدا میکند و از آنجا میتوان چشمانداز جنگل، شهر و بخشی از دشتهای اطراف را تماشا کرد.
جاهای دیدنی تاریخی تالش
قلعه صلصال
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، شهر لیسار، تپه تاریخی قلعه صلصال
- مسیر دسترسی: خودرو تا نزدیکی قلعه میرود و ادامه مسیر پیاده است.
قلعه صلصال مهمترین بنای تاریخی لیسار است و روی تپهای مشرف به دشت، جنگل و دریای خزر قرار دارد. این دژ که قدمت آن به دوره تاریخی سلجوقیان نسبت داده میشود، یکی از شناختهشدهترین آثار تاریخی غرب گیلان است و چشمانداز وسیع اطراف آن، جذابیت بازدید را دوچندان میکند.
خودرو تا نزدیکی قلعه میرود و بخش پایانی مسیر را باید پیاده طی کنید. بهار و پاییز، زمانی که هوای منطقه معتدلتر است، بهترین فصل بازدید از این اثر تاریخی محسوب میشوند.
کاخ قشلاقی سردار امجد
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، شهر هشتپر، کاخ سردار امجد
- مسیر دسترسی: داخل شهر تالش قرار دارد و با خودرو قابل دسترسی است.
کاخ سردار امجد یا کاخ زمستانی نصرت الله خان یکی از بناهای شاخص دوره قاجار در تالش است و از معدود بناهایی به شمار میرود که بخشی از تاریخ حکمرانی محلی منطقه را روایت میکند. معماری این بنا با تلفیقی از ویژگیهای قاجاری و مصالح بومی، آن را به یکی از آثار قابل توجه شهر تبدیل کرده است.
از آنجا که کاخ داخل شهر قرار دارد، دسترسی به آن آسان است و میتوان بازدید از آن را با سایر جاذبههای شهری تالش مانند سیاهداران و کرگانرود در یک برنامه نیمروزه ترکیب کرد.
کاخ ییلاقی سردار امجد
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، منطقه آقاولر، نزدیکی روستای مریان، مجموعه تاریخی سردار امجد
- مسیر دسترسی: از شهر تالش وارد جاده آقاولر شوید و پس از رسیدن به مریان، مسیر کوتاهی را تا مجموعه تاریخی سردار امجد ادامه دهید.
کاخ ییلاقی سردار امجد یکی از مهمترین بناهای تاریخی منطقه آقاولر است که در دوره قاجار به دستور نصرتاللهخان، مشهور به سردار امجد، ساخته شد و زمانی اقامتگاه تابستانی حاکمان کرگانرود بود. این مجموعه در گذشته شامل دو عمارت اصلی، قراولخانه، اصطبل و حمام بود و در جریان رویدادهای انقلاب مشروطه آسیب دید. بخشهایی از بنا در سالهای بعد مرمت شد و امروزه یکی از شاخصترین آثار تاریخی تالش به شمار میرود.
معماری این مجموعه با استفاده از سنگ، آجر و ملات ساروج، نمونهای از معماری حکومتی قاجار در ارتفاعات تالش را به نمایش میگذارد. کاخ در نزدیکی محوطه باستانی مریان قرار دارد و بسیاری از گردشگران بازدید از آن را با حمام تاریخی مریان و ییلاق آقاولر در یک برنامه نیمروزه ترکیب میکنند.
حمام تاریخی مریان
- آدرس: استان گیلان، شهرستان تالش، دهستان کوهستانی، بین روستاهای مریان و آقاولر، حمام تاریخی مریان
- مسیر دسترسی: از شهر تالش وارد جاده آقاولر شوید؛ پیش از رسیدن به روستای آقاولر، حمام تاریخی در سمت چپ جاده قرار دارد.
حمام تاریخی مریان یکی از شاخصترین بناهای دوره قاجار در تالش است که حدود ۱۳۰ سال پیش به دستور سردار امجد، حاکم وقت کرگانرود، میان روستاهای مریان و آقاولر ساخته شد. این بنا بهدلیل معماری متفاوتش در منطقه کوهستانی تالش، از ارزشمندترین حمامهای تاریخی گیلان به شمار میرود و در سال ۱۳۸۲ با شماره ۹۹۱۹ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
حمام روی زمینی شیبدار ساخته شده است و فضای مرکزی مربعشکل آن در سطحی پایینتر از سایر بخشها قرار دارد؛ ویژگیای که آن را از بسیاری از حمامهای سنتی ایران متمایز میکند. این بنا در سالهای اخیر مرمت شد و امروزه بسیاری از گردشگران بازدید از آن را همراه با کاخ ییلاقی سردار امجد، محوطه باستانی مریان و ییلاق آقاولر در یک برنامه نیمروزه انجام میدهند.
جاهای دیدنی تالش در بهار
بهار، بهترین زمان برای دیدن جنگلهای هیرکانی، آبشارهای پرآب و مراتع سرسبز تالش است.
پیشنهادهای بهاری:
- پارک جنگلی گیسوم
- سوباتان
- آبشار زمرد
- پارک جنگلی سیاهداران
- دریاچه سراگاه
- روستای آق اولر
- روستای مریان
جاهای دیدنی تالش در تابستان
تابستان با هوای خنک ارتفاعات، بهترین فصل ییلاقگردی در تالش محسوب میشود.
پیشنهادهای تابستانی:
- سوباتان
- شکردشت
- دوخالهکوه
- آبشار ورزان
- غار سوباتان
- روستای مریان
- روستای آق اولر
جاهای دیدنی تالش در پاییز
پاییز، جنگلهای تالش را به یکی از بهترین مقاصد عکاسی شمال ایران تبدیل میکند.
پیشنهادهای پاییزی:
- پارک جنگلی گیسوم
- سیاهداران
- رودخانه کرگانرود
- قلعه صلصال
- منطقه حفاظتشده لیسار
- روستای آق اولر
جاهای دیدنی تالش در زمستان
زمستان بیشتر برای علاقهمندان به مناظر برفی و طبیعت آرام مناسب است؛ هرچند برخی مسیرهای کوهستانی ممکن است محدودیت تردد داشته باشند.
پیشنهادهای زمستانی:
- پارک جنگلی گیسوم
- سیاهداران
- قلعه صلصال
- کرگانرود
- چشماندازهای برفی ارتفاعات تالش
در سفر به تالش میتوانید از جاذبههای جنگلی و ساحلی گرفته تا ییلاقها و بناهای تاریخی را در یک برنامه چندروزه تجربه کنید. اگر زمان محدودی دارید، ترکیب گیسوم، سیاهداران، قلعه صلصال و سوباتان، کاملترین تصویر از طبیعت و تاریخ این شهرستان را در اختیارتان میگذارد.