عمارت شهرداری سنندج

شهر سنندج در غرب کشور جا خوش کرده است. خانه‌های تاریخی، عمارات قدیمی و... از تاریخ این شهر نشان دارد و امروزه از جاذبه‌های آن به شمار می‌رود. یکی از این ساختمان‌ها عمارت شهرداری است که پس از گذشت حدود یک قرن همچنان پابرجا در میان شهر ایستاده است تا خاطرات بسیاری را برای ما روایت کند. با کجارو همراه باشید.

استان کردستان با اقلیم کوهستانی، طبیعت و مناظر دلپذیر، مردمانی غیور و فرهنگ کهن و غنی بخش بزرگی از جورچین بزرگ ایران‌زمین را تکمیل می‌کند. سنندج به‌عنوان مرکز استان، در دوران مشروطه با تحولات بسیاری روبه‌رو و ساختمان‌ها و ادارات گوناگونی در آن ساخته شد که برخی از آن‌ها امروزه به‌‌عنوان جاهای دیدنی سنندج میزبان گردشگران است.

عکس از ویکی‌مدیا (عکاس: Γεωργός)

عمارت شهرداری سنندج در شمار بناهای تاریخی شهر و جاذبه های گردشگری استان کردستان قرار دارد. از این بنا همچنان به‌عنوان ساختمان مرکزی شهرداری سنندج استفاده می‌شود و متشکل از اتاق‌ها و بخش‌های مختلفی است که در هر قسمت به بخشی از امور شهرداری پرداخته می‌شود.

برای دیدن این بنای تاریخی باید خود را به به خیابان امام خمینی برسانیم. در ضلع جنوبی این خیابان و مقابل مسجد جامع، بنای بزرگ و زیبای عمارت شهرداری با سردر زیبا و باشکوهش از حضورمان استقبال می‌کند. برای دسترسی می‌توانید از وسایل نقلیه عمومی یا خودروی شخصی استفاده کنید. پایانه اتوبوس‌رانی ناصر خسرو در فاصله کمتر از یک کیلومتری عمارت شهرداری قرار دارد. در فواصل حدودا یک کیلومتری عمارت نیز پارکینگ‌های عمومی ملت و فردوسی واقع شده‌ است.

موقعیت عمارت شهرداری سنندج روی نقشه

به عصر مشروطه بازمی‌گردیم. پس از اعلام مشروطیت تحولات گسترده‌ای در سطح کشور ایجاد و ارگان‌ها و سازمان‌های زیادی خصوصا در پایتخت و شهرهای بزرگ کشور احداث شد. همراه این تحولات مردم کردستان نیز خواستار ساخت و تشکیل ادارات در این استان شدند. به‌دنبال مطالبات مردمی در سال ۱۳۲۷ هجری قمری، مصادف با سال ۱۲۸۶ هجری شمسی، ادارات بسیاری چون ژاندارمری (امنیه)، دارایی (مالیه)، شهربانی (نظمیه)، کشاورزی (فلاحت)، راه و ترابری (شوارع)، فرهنگ و هنر (صنایع مستظرفه)، دادگستری (عدلیه) و بهداری (صحیه) در این استان بنا پایه‌گذاری شد و قرعه آخر نیز به نام بلدیه (شهرداری) افتاد.

این عمارت در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی هم‌زمان با حکمرانی مظفرخان سردار انتصاب، حاکم وقت کردستان در شهر سنندج تاسیس شد. در آن زمان برای ساخت این عمارت حدود ۱۰۰ تومان، معادل ۱۰۰۰ قران هزینه شد.

عکس از ایرنا (عکاس: نامشخص)

هم‌زمان با نخستین انتخابات، اعضای کمیسیون شهرداری مشخص شدند و مرحوم محمد باقر خان حبیبی که به سالار مفخم در میان مردم کردستان شناخته می‌شد، به‌عنوان شهردار وقت شروع به فعالیت کرد. وی که در گذشته مسئولیت شهربانی کردستان را به عهده داشت، در سال ۱۳۰۲ هجری شمسی به‌عنوان شهردار آغاز به فعالیت کرد و تا سال ۱۳۰۸ هجری شمسی از عهده این وظیفه به شایستگی برآمد.

پاکیزگی شهر، تامین نور و روشنایی خیابان‌ها و معابر، تعیین بهای ارزاق مورد استفاده مردم و درمجموع مدیریت امور شهرداری به عهده این ارگان نهاده شد.

پس از سالار مفخم در طول سال‌های گذشته افراد زیادی عهده‌دار این مسئولیت بودند.

در نگاه نخست سردر زیبای این عمارت برای دقایقی نگاه ما را مجذوب خود می‌کند. ورودی عمارت با طاق قوسی و نمایی سنگی، شکوه بنا را دو چندان کرده است. این بنا که به‌عنوان نخستین عمارت شهرداری سنندج در اواخر دوره قاجار مورد بهره‌برداری قرار گرفت، بنایی است دو طبقه به‌همراه یک زیرزمین وسیع که بخشی از آن با سنگ تزیین و نمای داخلی آن با سنگ و آجر آراسته شده است.

عکس از پایگاه اطلاع‌رسانی و خبری جماران (عکاس: نامشخص)

معمار معروف و خوش نام سنندجی، به نام ابراهیم مختارپوریان که عمارت‌های بسیاری چون عمارت آصف و خانه شیخ محمد باقر غیاثی را در کارنامه کاری خود دارد، مسئولیت ساخت این بنا را به عهده داشته است.

این بنا از استحکام بالایی برخوردار است و از ویژگی‌های جالب توجه آن می‌توان به بهره‌گیری از پیچ و مهره برای اتصال تیرآهن‌های سقف اشاره کرد.

معاونت مالی، معاونت خدمات شهری، معاونت فنی و عمرانی، معاونت شهرسازی و معماری و معاونت اقتصاد و سرمایه‌گذاری بخش‌هایی از این عمارت تاریخی را به تصرف خود درآورده‌اند. این مجموعه از حیاط وسیع و زیبایی برخوردار است که درختان و گل‌های رنگارنگ جلوه بی‌نظیری به آن بخشیده‌اند. وجود حوضی در میان حیاط لطافت فضا را دو چندان کرده است.

دو عمارت جدید نیز در انتهای حیاط به چشم می‌خورد که بخش‌های اداری دیگر شهرداری را تشکیل می‌دهد. در واقع حیاط بین عمارت قدیمی و ساختمان‌های جدید قرار گرفته است. این عمارت بارها بازسازی و تا حد امکان سعی شده است در ترکیب اصلی آن خللی وارد نشود.

عمارت شهرداری سنندج به‌عنوان موزه بازدید ندارد؛ اما ورود به آن برای عموم آزاد است.

نویسنده: مائده معیری