سوغات و صنایع دستی میبد چیست؟

سوغات و صنایع دستی میبد چیست؟

آزاده یوسف نژاد
| شنبه, ۵ آبان ۹۷ ساعت ۱۹:۱۵

صنایع دستی میبد به عنوان یکی از کاربردی ترین صنایع ایران و نشانی از تاریخ کهن این شهر دارد که  سالیان درازی در این شهر ساخته می‌شود. 

طبق شواهد تاریخی، بنیاد اولیه میبد به دوران کهن تاریخ ایران می‌گردد. میبد، بر اساس یک افسانه، در روزگار کیومرث بنیان گذاشته شد. کهن‌ترین سند هویت تاریخی و آغاز شهرسازی در استان یزد، «نارین قلعه» میبد است. این شهر از بافت تاریخی و بناهای تاریخی بسیار با ارزشی برخوردار بوده ودارای صنایع دستی و سوغات بسیار ارزنده‌ای است. که سالیان طولانی در این شهر ساخته و تهیه می‌شده است .

ظروف سفالی میبد

شهر میبد به واسطۀ قرارگیری در مناطق کویری دارا بودن خاکی مناسب برای تولید انواع سفال به یکی از مراکز اصلی در تولید این‌گونه از آثار در ایران تبدیل شده است. در گوشه و کنار شهر میبد می‌توان کارگاه‌های سفالگری کوچک و بزرگی را مشاهده کرد که به تولید محصولات گوناگون سفالی به عنوان صنایع دستی میبد می‌پردازند.

این کارگاه‌ها در اغلب موارد دارای سازوکاری سنتی هستند اما تعداد آن‌ها در مقایسه با کارگاه ها و کارخانه‌های مدرنی که به شکل گسترده‌ای به تولید این محصولات می‌پردازند ناچیز بوده و قابل مقایسه نیست. در کنار اغلب این کارخانه‌ها می‌توان فروشگاه‌هایی را هم دید که به فروش عمده یا جزئی صنایع دستی میبد می‌پردازند و فضایی مناسب را برای گردشگران فراهم کرده تا بتوانند از نزدیک مجموعۀ گسترده ای از ظروف سفالی را از نزدیک دیده و صنایع‌دستی میبد را خریداری کنند.

کارگاه های سفال

عکس از: مهران استواری

از جمله ظروفی که در سال‌های اخیر در میان خانواده‌های ایرانی مورد توجه قرار گرفته است همین ظروف سفالی است که با لعاب‌های رنگی و متنوع به سفره‌های ایرانیان بازگشته است.

کیفیت طرح و رنگ ظروف سفالی میبد باعث جذب بیشتر علاقمندان به این ظروف شده است 

یکی از اصلی ترین دلایلی که ظروف سفالی سنتی ایران را همواره مورد توجه گردشگران قرار داده است طرح ها و نقش هایی بوده که بر روی آنها ترسیم می‌شود. این طرح ها بر روی زمینه هایی لعابی و با رنگهای شفاف نقش بسته و جدا از جنبه های کاربردی به زیبایی آن ظروف کمک می‌کند. رنگ‌های پس زمینه این ظروف را اغلب سفید و آبی تشکیل می دهند ولی در مواردی خاص می توان استفاده از رنگ های دیگر را در آنها دید.

سفال میبد

طرح های به کار رفته بر روی این ظروف اغلب به دو دستۀ حیوانی و گیاهی تقسیم میشوند که در بسیاری از موارد نیز شاهد تلفیق این دو نوع با یکدیگر هستیم. حیواناتی که در بیشتر مواقع نقش آنها بر روی ظروف سفالی ترسیم می‌شوند را پرندگان یا ماهی‌ها تشکیل می‌دهند که ترسیم آن بر روی ظروف جلوه‌ای زیبا به آن‌ها می‌دهند. 

سفال

عکس از: خبرگزاری ایسنا

پیشینه ای از هنر کاربافی

در شهرستان میبد به صورت عام به هرگونه دستگاه‌داری «کار» می‌گویند و به عمل بافتن روی آن «کاربافی» می گویند؛ از جمله زیلوبافی، پتوبافی و پارچه بافی. در پارچه‌بافی علاوه بر طرح و کاربرد متفاوت پارچه‌ها، مصالح آنها نیز با هم فرق می‌کنند. مثل کرباس‌بافی، شَعربافی و... البته می‌توان آنها را به دو دسته تقسیم‌بندی کرد؛ دستباف‌هایی که کاربرد آن‌ها کف‌پوشی (فرش) است: مثل زیلو و پتو و دستباف‌هایی که بیشتر برای پوشش (لباس) و غیره استفاده می‌شوند، مثل: پارچه‌بافی، کرباس‌بافی و شَعربافی.

زیلو بافی نمونه‌ای از صنایع دستی کاربافی میبد است که در رنگ‌های مختلف سبز و گلی، آبی و سفید و نارنجی و رنگ‌های ساده بافته می‌شود

دسته‌ی دوم را می‌توان از لحاظ جنس مصالح به ۲ دسته تقسیم کرد؛ پارچه‌هایی که مصالح اولیه‌ آنها پنبه است: چون کاربافی و کرباس‌بافی و پارچه‌هایی که مصالح آنها غیر از پنبه است : چون شَعربافی که «شَعر» به معنای پشم و مو است.

زیلو

زیلو از زیراندازها و بافته‌های روستایی ایران است که در مناطق گرم ایران به ویژه یزد و میبد بافته می‌شود. زیلو به علت اینکه تار و پود پنبه‌ای دارد از گزند شن‌های روان کویر مصون میماند در حالی‌که قالی‌های رنگارنگ پشمی در برابر توفان شن تاب مقاومت نخواهند داشت.

زیلو

عکس از: زیلو بافی فدوی

زیلو در نقش و بافت شباهت بسیاری به حصیر دارد. و برخلاف بسیاری از فرش‌ها و زیراندازها، فاقد تنوع رنگی است. معمولاً زیلوهای خانگی نسبت به زیلوهای مساجد از تنوع رنگ بیشتری برخوردار هستند و در رنگ‌های آبی، سفید، سبز، نارنجی، آبی و گلی بافته می‌شوند.اما بی پیرایگی آنها سبب شده که در بسیاری از زیارتگاه‌ها از آنها استفاده شود.

زیلو

عکس از:  محمود یوسفی خبرگزاری صدا وسیما

انواع زیلو 

قدیمی ترین زیلو در مسجد جامع میبد قرار دارد و به سال ۸۰۸ هجری قمری متعلق است

زیلوهایی که با رنگ آبی و سفید بافته می شود و مختص مساجد و اماکن متبرکه می باشد.

زیلوهای جوهری که با رنگ آبی و گلی بافته می شود و برای مصارف خانگی به کار می رود. این زیلوها نسبتاً ارزان قیمت می باشد.

زیلو

عکس از : محمود یوسفی خبرگزاری صداوسیما

زیلوهای نفتال که با رنگ سبز و گلی بافته می شود و مرغوبترین نوع زیلو است.

زیلو

زیلو

عکس از: خبرگزاری ایسنا

جالب است بدانید قدیمی‌ترین زیلوی یافت شده در ایران، زیلویی است که اکنون در مسجد جامع میبد قرار دارد که در سال ۸۰۸ هجری قمری بافته شده است. زیلو بافی در نخستین همایش ثبت نشان جغرافیایی ملی صنایع‌دستی را به خود اختصاص داده است.

پارچه های کاربافی

کاربافی پارچه یکی دیگر  از صنایع نساجی سنتی و سوغات میبد است، این هنر دستی که به «کارتوفی»، «کارششوک» و « کارکرباس» معروف است و هنرمندان میبد از روزگار دور تا به حال در خانه می‌بافتند.

شعربافی

شعربافی عکس از: untoldpersia.com

قدمت کاربافی به دوران تیموری باز می گردد تنوع پارچه‌های کارباف که در محله‌های ده آباد، دهستان بفروئیه، مهرگرد و محله یخدان شهرستان میبد بافته می‌شوند، در طرح، نقش و رنگ‌بندی بسیار متنوع است. طرح راه راه و چهار خانه یکی از طرح‌هایی است که بر پایه ذوق و سلیقه بافندگان ترکیب‌بندی می‌شود و از لحاظ هنری اهمیت خاصی دارد.

کاربافی

 انار میبد

از جمله سوغات خوراکی شهر میبد، انار است که به دلیل وجود باغات انار در این شهر این میوه خوشمزه حتی به سایر کشورها صادر می‌شود. بنابراین فراورده های تولید شده از انار میبد را نیز می‌توانید به عنوان سوغات تهیه کنید. 

انار

عکس از: خبر میبد

شهر میبد قابلیت بسیار زیادی برای ثبت جهانی شدن دارد این پتانسیل‌ها در حوزه شهری و تاریخی و همچنین سوغات و صنایع دستی بی‌نظیر این شهر است.

عکس کاور از: مرضیه رضازاده خبرگزاری ایسنا

برچسب‌ها صنایع دستی میبد

جستجوی تور مسافرتی

دیدگاه