نوروز در افغانستان؛ از سمنو پزان تا جشن گل سرخ

نوروز در افغانستان؛ از سمنو پزان تا جشن گل سرخ

عاطفه کماسی
| جمعه, ۴ فروردین ۹۶ ساعت ۱۹:۰۰

نوروز با خود شور و نشاط و تازگی به همراه می‌آورد. یکی از میزبانان این عید کشور افغانستان است. با کجارو همراه باشید.

۲۱ مارس، به عنوان روز اول سال نو پارسی یا نوروز به حساب می‌آید. این رویداد بیش‌تر از ۳۰۰۰ سال است که جشن گرفته شده و می‌شود و برای افغانستان به عنوان کشوری که بر جاده جدید صلح و استقلال پا گذاشته بسیار حائز اهمیت است.افغانستان کشوری است با تاریخی پر از پستی‌ها و بلندی‌های فراوان. از تمام این‌ها گذشته، نوروز همچنان میهمان هرساله افغانی‌ها است، نوروزی که دست طبیعت را در دست مردم می‌گذارد و آن‌ها را تا روزها مشغول جشن و شادی می‌کند. شباهت‌ها و تفاوت‌هایی میان آداب و رسوم نوروز ما ایرانی‌ها و افغانی‌ها وجود دارد که در این مقاله با آن‌ها بیش‌تر آشنا می‌شویم.

نوروز در افغانستان

سرتاسر افغانستان به مناسبت نوروز دو هفته را به جشن و شادی سپری می‌کنند. افغانی‌ها نوروز را به عنوان روز کشاورزان می‌شناسند.

طالبان نوروز را به مدت ۵ سال در افغانستان ممنوع اعلام کرده بود

طی قوانین طالبان بین سال‌های ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۱ برگزاری نوروز ممنوع بود زیرا به عنوان یک جشن باستانی کافرانه که در ستایش و پرستش آتش است تلقی می‌شد.

آماده شدن برای نوروز از چند روز قبل آغاز می شود، بعد از چهارشنبه سوری، یعنی آخرین چهارشنبه سال.

سنت‌های نوروز

نوروز برای افغانی‌ها تشکیل شده از سنت‌های متعدد و پوشش‌های سنتی مختلف که مهمترین آن‌ها عبارت‌اند از:

جشن گل سرخ

جشن گل سرخ افغانستان

 جشن گل سرخ که به لاله‌ی سرخ اشاره دارد اصلی ترین جشن نوروز محسوب می‌شود. در شهر مزار شریف ۴۰ روز اول سال را جشن می‌گیرند، یعنی زمانی که گل‌های لاله‌ی سرخ بر دشت‌ها و روی تپه‌های سبز اطراف شهر می‌رویند.

مردم از سراسر کشور به مزار شریف می‌آیند تا در این جشن بزرگ شرکت کنند. برنامه‌های مختلفی با لباس‌های محلی در طول جشن گل سرخ از جمله جهنده بالا و بازی بزکشی انجام می‌شود.

جهنده بالا

جهنده بالا افغانستان

جهنده بالا افغانستان

جهنده بالا در روز اول سال یعنی نوروز جشن گرفته می‌شود. اهمیت این جشن به اندازه‌ای است که با حضور مقامات ارشد دولتی مانند نخست وزیر، وزرا و استاندارها برگذار می شود. جهنده بالا یک جشن مخصوص مذهبی است و در مسجد کبود مزار شریف که به اعتقاد اهل سنت مقبره حضرت علی، خلیفه چهارم اسلام  در آن قرار دارد برگزار می‌شود. جشن با احتزاز پرچمی که ترکیب رنگی آن به درفش کاویانی شباهت دارد برگزار می‌شود. این بزرگترین گردهمایی ثبت شده نوروزی است که بیش از ۲۰۰ هزار نفر از سرتاسر افغانستان در پارک مرکزی مزار شریف واقع در اطراف مسجد آبی گرد هم می‌آیند تا شاهد برافراشته شدن پرچم یا همان جهنده بالا باشند و آن را جشن بگیرند.

بزکشی

بزکشی افغانستان

از دیگر جشن‌ها و رسومات محلی بزکشی است. مسابقه بزکشی به طور معمول در طول جشن گل سرخ در مزار شریف کابل و دیگر شهرهای شمالی افغانستان برگزار می‌شود.

لباس نو عید

لباس نوی عید افغانستان

افغان‌ها معتقداند با نو شدن طبیعت و آمدن فصل بهار باید لباس نو پوشید زیرا طبیعت بر روح و جان آدمی اثر می گذارد و انسان باید ظاهری پاکیزه و تمیز داشته باشد. مردم افغانستان معمولا برای عید لباس‌هایی که رنگ روشن مانند زرد و سرخ است به تن می‌کنند. آن‌ها می‌کوشند تا برای مدتی هرچند کوتاه با طبیعت یکی شوند، با او نفسی تازه کنند و این تازگی را تا چندین روز جشن بگیرند.

هفت میوه

هفت میوه افغانستان

در افغانستان مردم به جای هفت سین، هفت میوه دارند.

در افغانستان مردم به جای هفت سین که در ایران رواج دارد، جشن هفت میوه را برگزار می‌کنند. هفت میوه مانند یک سالاد میوه از ترکیب هفت میوه خشک شده درست می‌شود و در شربت خود میوه‌ها سرو می شود. هفت میوه خشک شده عبارتند از: سنجد (خشک شده‌ی میوه‌ی درخت زیتون بری)، پسته، فندق، آلو بخارا یا همان قیسی (خشک شده‌ی زردآلو)، گردو یا مغز بادام یا دیگر انواع آلوی برقان.

سمنک

سمنوپزی در افغانستان

سمنک (همان سمنو) یک نوع غذای شیرین است که از جوانه گندم درست می‌شود و معمولا در شب عید یا چند روز قبل پخته می‌شود. زن‌ها مهمانی یا مراسم خاصی برای آن در طول شب برگزار می‌کنند به این صورت که از اوایل شب تا سپیده دم مشغول پخت آن می‌شوند و طی آن آواز مخصوصی سر می‌دهند:

سمنک در جوش، ما کفچه زنیم، دیگران در خواب، ما دفچه زنیم

غذاهای مخصوص

غذاهای شب عید افغانستان

غذاهای شب عید افغانستان

خانواده‌ها برای شب عید غذاهای مخصوصی می‌پزند. معمولا همه سبزی پلو می‌پزند (مانند ایرانی‌ها). غذاهایی که از برنج و اسفناج نیز تشکیل می‌شوند از جمله غذاهایی است که برای شب عید آماده می‌شود. علاوه بر این، نانوایی‌ها شیرینی مخصوصی را آماده میکنند که کلوچه نوروز نام دارد و فقط در نوروز پخته می‌شود.

غذای دیگری که بیش‌تر در روز عید پخته می‌شود ماهی و جلبی (jelabi) (جلبی نوعی شیرینی است) است و رایج‌ترین غذایی است که در گردش‌های دسته‌جمعی نیز خورده می‌شود.

در افغانستان خانواده های عروس و داماد لباس‌های مخصوصی به تن می کنند. خانواده پسر به خانواده دختر در مناسبت‌های ویژه‌ای مانند عید فطر، عيد الأضحى، عید نوروز یا برائت هدایایی می‌دهد یا غذای مخصوصی برایشان آماده می کند. از این جهت ماهی و جلبی غذای مخصوص عید محسوب می‌شود.

تماشای دشت ارغوان

دشت ارغوان افغانستان

دشت ارغوان افغانستان

شهروندان کابلی به استالف (روستایی در ۲۹ کیلومتری شمال غرب کابل) یا چاریکار (شهری در ۶۴ کیلومتری شمال کابل) یا دیگر مناطقی که سرزمین‌های سرسبز و دشت ارغوان دارند می‌روند. آن‌ها برای گردش به همراه خانواده در طول دو هفته عید به این مناطق می روند.

جشن دهقان

جشن دهقان افغانستان

جشن دهقان به معنای جشن کشاورزان است. این جشن در روز اول عید برگزار می‌شود. در این روز کشاورزان به شهر می‌آیند و محصولات خود را به معرض نمایش قرار می‌دهند. در سال‌های اخیر این نمایش فقط در کابل و دیگر شهرهای اصلی برگزار می‌شود و شهردار و دیگر شخصیت‌های مهم دولتی در آن شرکت می‌کنند و نظاره‌گر این جشنواره رنگارنگ و زیبا می‌شوند.

کمپیرک

کمپیرک

کمپیرک مانند حاجی نوروز در ایران، یک پیرمرد با محاصن است که لباس‌های رنگی به تن، کلاه بلندی، بر سر و تسبیحی در دست دارد. کمپیرک، نماد نیکی و احسان و قدرت طبیعت است که قدرت زمستان را تسلیم بهار می‌کند. او و همراهانش از روستا ها عبور می‌کنند و صدقه‌ها و کمک‌های خیریه را بین مردم تقسیم کرده و اشعاری را با صدای رسا و موزون سر می‌دهند. این سنت در مرکز ولایت‌ها به خصوص بامیان و دایکندی مشاهده اجرا می‌شود.

منبع khaama wikipedia
برچسب‌ها لوکیشن نوروز

دیدگاه  

    تبلیغات