روزشمار: ۲۱ دی؛ تشكيل «جامعه ملل» در ژنو پس از جنگ جهانی اول

روزشمار: ۲۱ دی؛ تشكيل «جامعه ملل» در ژنو پس از جنگ جهانی اول

محبوبه پوریوسفی
| سه شنبه, ۲۱ دی ۹۵ ساعت ۰۷:۰۰

جامعه ملل نخستين سازمان بين‌‏المللی است كه بعد از جنگ جهانی اول به موجب پيمانی ۱۴ ماده‏‌ای كه بخشی از پيمان صلح «ورسای» بود، با عضويت اوليه ۱۸ و سپس ۴۵ كشور در دهم ژانويه سال ۱۹۲۰ میلادی تشكيل شد.

جامعه ملل یا مجمع اتفاق ملل، یک سازمان بین‌المللی میان دولتی بود که در نتیجه امضای عهدنامه ورسای، در طی سال‌های ۱۲۹۸ تا ۱۲۹۹ شمسی تأسیس شد. این سازمان جهانی تا سال ۱۳۲۴ شمسی، رسمیت اجرایی داشت، که در طی این مدت، به تناوب ۵۸ عضو داشت، که ۴۲ عضو از این ۵۸ عضو، از جمله ایران به عنوان عضو اصلی و مؤسس به فعالیت می‌پرداختند.

سازمان جامعه ملل

مقر رسمی این سازمان، در عمارت ملل، واقع در شهر ژنو کشور سوئیس بود.

اهداف این سازمان، خلع سلاح، جلوگیری از جنگ به واسطه تأمین امنیت همگانی، رفع اختلاف و مشاجره بین کشورها از راه مذاکره و دیپلماسی، و همچنین بهبود سطح زندگی جهانی بود.

ابتکار تشکیل چنین سازمانی از وودرو ویلسون رئیس جمهور آمریکا بود، اگرچه آمریکا هرگز عضو آن نشد.

در آغاز فعاليت جامعه ملل، كشورهای آفريقايى و آمريكا و شوروی به آن ملحق نشدند و دولت‌‏های انگليس و فرانسه نيز تنها از آن پشتيبانی می‌كردند.

منشور جامعه ملل، اعضا را متعهد می‌ساخت كه روابط خود را بر اساس احترام متقابل به يك‏ديگر استوار سازند و عليه تجاوز به استقلال و تماميت ارضی‌شان، اقدام كنند. هم‏چنين برای ناقضان منشور، مجازات‌‏هايى در نظر گرفته شده بود. ولی فقدان ضمانت اجرايى برای تصميمات جامعه ملل بزرگ‏ترين مشكل اين جامعه و عامل اصلی انحلال آن بود.

پس از روی كار آمدن هيتلر، آلمان، در سال ۱۹۳۳ میلادی جامعه ملل را ترک گفت و اين نخستين گام او در شانه خالی كردن از انجام تعهدات پيمان صلح ورسای بود. جامعه ملل با ناتوانی در دفع تجاوز ايتاليا به حبشه و تجاوز آلمان به اتريش و چكسلواكی و نيز تجاوز ژاپن به چين و هجوم شوروی به فنلاند، به تدريج اعتبار خود را از دست داد و كشورهای متجاوز برای اين‏كه تعهدی در قبال جامعه ملل نداشته باشند به تدريج آن را ترک گفتند. بیشترین اعضای این سازمان، طی سال‌های ۱۳۱۳ تا ۱۳۱۴ شمسی به عضویت این سازمان درآمدند. آخرین عضو این سازمان، کشور مصر بود.

علی‌رغم پیشنهاد پرنس ارفع، رئیس هیئت نمایندگی ایران در جامعه ملل، مبنی بر بهره‌گیری از زبان بی‌طرف و بین‌المللی اسپرانتو، زبان‌های رسمی این سازمان، انگلیسی، فرانسوی و اسپانیایی بود.

این سازمان، چهار ارگان اساسی به نام‌های دبیرخانه، هیئت قانون‌گذاری، شورا و دادگاه دائمی بین‌المللی عدالت داشت. ارگان‌های فرعی این سازمان عبارت بودند از: سازمان بهداشت، سازمان بین‌المللی کار، هیئت مرکزی دائمی افیون، کمیسیون برده‌داری، کمیسیون مهاجرت و کمیته‌ای برای مطالعه شأن و مقام قانونی زنان.

جامعه ملل موفقیت‌ها و شکست‌هایی داشت. در زمانی که این سازمان، نتوانست به تمام اهداف اصلی خود دست یابد و سیاست‌های این سازمان برای خلع سلاح محورهای قدرت و جلوگیری از هرگونه درگیری و جنگ در آینده، شکست خورد، در جريان جنگ جهانی دوم، عملاً به حال تعليق درآمد تا اينكه پس از جنگ جهانی دوم، در ۱۹ آوريل سال ۱۹۴۶ میلادی منحل شد و سازمان ملل متحد جاي‏گزين جامعه ملل شد و این سازمان جدید برخی از نهادهای آن را نیز به ارث برد.

در همین روز:

  • انتشار نخستين روزنامه چاپی جهان در ايتاليا (۱۶۵۳ میلادی)
  • انعقاد عهدنامه «احمد پاشا» میان ایران و عثمانی (۱۷۳۲ میلادی)
  • اختراع سيمان در انگليس (۱۸۲۴ میلادی)
  • تشكيل اولين مجمع عمومی ملل متحد در لندن (۱۹۴۶ میلادی)
  • اختراع ساعت الكترونیکی در سوئيس (۱۹۶۳ میلادی)
  • امضای قرارداد «تاشكند» در مورد كشمير بين هند و پاكستان (۱۹۶۶ میلادی)
برچسب‌ها روزشمار دی

دیدگاه ها  

    عضو کانال تلگرام کجارو شوید