روزشمار: ۳ مرداد؛ تصویب قانون کاپیتولاسیون

روزشمار: ۳ مرداد؛ تصویب قانون کاپیتولاسیون

محبوبه پوریوسفی
| یکشنبه, ۳ مرداد ۹۵ ساعت ۰۸:۰۰

امروز، ۳ مردادماه سالروز تصویب قانون کاپیتولاسیون است که توسط شاه مخلوع در سال ۱۳۴۳ شمسی تصویب شد. این لایحه سه‌ ماه پس از پيروزی انقلاب اسلامی، با تصويب شورای انقلاب و دولت موقت، لغو شد.

مقاله مرتبط:

در تاريخ ايران، حق قضاوت کنسولی يا کاپيتولاسيون چند بار به بيگانگان اعطا شده است. شاه سلطان حسين صفوی و فتحعلی‌شاه (پس از شکست در جنگ ترکمانچای)، از اين امتياز برای حفظ تاج و تخت خود استفاده کردند تا از اشغال پايتخت توسط بيگانگان جلوگيری کنند. با اين حال اين عمل به‌قدری در نظر مردم قبيح جلوه می‌کرد که اين پادشاهان به‌عنوان خائنين به ايران در تاريخ ثبت شده‌اند. اما بايد گفت مفتضحانه‌ترين تصويب لايحه کاپيتولاسيون در زمان محمدرضاشاه رخ داد که در مجلس و آن‌هم در زمانی اعطا می‌شد که اکثر مردم بيدار شده‌ بودند.

سردمداران مملکت در ازای دريافت دويست ‌ميليون ‌دلار وام مرتکب چنين خيانتی ‌شدند. در واقع شاه در مقام شخص اول کشور در حالی اين ننگ را احيا می‌کرد که چندی قبل لغو شده بود. با سفر شاه به آمريکا در تيرماه ۱۳۴۳ شمسی و مذاکراتی که صورت گرفت، آمريکا اعطای کمک‌های نظامی را به وضع مقرراتی در زمينه مسائل قضایی منوط کرد و شاه نيز برای دريافت دويست ‌ميليون دلار کمک نظامی، به آمريکا قول مساعد داد.

پس از بازگشت شاه از آمريکا، لايحه کاپيتولاسيون در مجلس سنا مطرح شد. در سوم مردادماه ۱۳۴۳ شمسی مجلس سنا جلسه فوق‌العاده‌ای تشکيل داد تا به بررسی لايحه‌ای چندفوريتی بپردازد. اين جلسه از صبح تا نيمه‌شب ادامه داشت و سرانجام در نيمه‌شب، لايحه کاپيتولاسيون مطرح شد.

«حسنعلی منصور» نخست‌وزير وقت، برای طرح لايحه، تقاضای فوريت کرد. مجلس سنا وارد شور شد و جلسه سرانجام ساعت دوازده شب خاتمه يافت. در اين جلسه، عده‌ای از سناتورها ناراضی بودند ولی نمی‌توانستند نارضايتی خود را ابراز کنند. پس از اين، لايحه در تاريخ بيست‌ و يکم مهرماه ۱۳۴۳ شمسی در مجلس شورای ملی نيز مطرح شد و در غياب رئيس مجلس و ۲۵ تن از نمايندگان، به تصويب رسيد. لايحه مزبور با هفتاد و چهار رأی موافق و شصت ‌و يک رأی مخالف تصويب شد. لايحه کاپيتولاسيون سرانجام سه‌ ماه پس از پيروزی انقلاب اسلامی، با تصويب شورای انقلاب و دولت موقت، لغو شد.

در همین روز:

  • واگذاری امتياز بهره‏‌برداری از معادن ايران به رويتر انگليسی در زمان ناصرالدين شاه (۱۲۵۱ شمسی)
  • تصویب قانون کاپیتولاسیون (۱۳۴۳ شمسی)
  • سیل در نجف‌آباد اصفهان دو هزار خانه را ویران کرد. (۱۳۵۲ شمسی)
  • درگذشت دکتر «حمید عنایت»، نويسنده و مترجم توانای ايرانی (۱۳۶۱ شمسی)
  • درگذشت محمود استاد محمد، نمایشنامه‌نویس و کارگردان باسابقه تئاتر ایران (۱۳۹۲ شمسی)
  • تولد «ابن منده» محدث و فقيه ايرانی (۴۳۴ قمری)
  • انتشار پول كاغذی در ايران توسط «گيخاتو» فرمانروای مغولی (۶۹۳ قمری)
  • وفات شيخ «محمدغزالی» دانشمند معاصر (۱۴۱۶ قمری)
  • درگذشت «يعقوب ليث صفاری» فرمانروا و بنيان‌گذار سلسله صفاريان (۲۶۵ قمری)
  • تولد «سيمون بوليوار» مبارز انقلابی و استقلال‌‏طلب معروف آمريكای جنوبی (۱۷۸۳ میلادی)
  • پايان جنگ هفت ساله بين امپراتوری ايران و روم با شكست روميان (۵۷۹ میلادی)
  • مرگ «كنت كلود هانری سن سيمون» فيلسوف معروف فرانسوی (۱۸۲۵ میلادی)
  • تولد «اوتمار مرگن تالر» مخترع معروف آلمانی (۱۸۵۴ میلادی)
  • مرگ «فرديناند زيپلين» مبتكر آلمانی و مخترع بالن هدايت شونده (۱۹۱۷ میلادی)
  • مرگ «ريونو آكوتاگاوا» اديب برجسته و نويسنده معروف ژاپنی (۱۹۲۷ میلادی)

منبع کجارو

دیدگاه  

    تبلیغات