سرو کهنسال ایران در خطر است

تیم  کجارو
سه شنبه، ۲۵ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۰۹:۴۵
سرو کهنسال ایران در خطر است

با وجود مطالعات جامع انجام شده روی سرو کهنسال ابرکوه، این روزها شاهد بی‌توجهی به پژوهش محققان و عدم رعایت حریم این سرو کهنسال هستیم.

سرو کهنسال ایران که برخی سن او را ۲۵۰۰ سال و برخی دیگر حدود چهار هزار سال تخمین زده‌اند، به واسطه‌ی ساخت و سازهایی که در حریم این درخت درحال انجام است، در معرض خطر قرار دارد.

راه افتادن کارگاه ساخت ‌و ساز در اطراف این درخت پیر از یک سو و بهره‌گیری از مصالحی همچون سیمان، آهک، فلز و دیوار سنگی در چهار گوشه اطراف سرو از دیگر سو نگرانی هایی برای به خطر انداختن حیات این سرو در بین دوستداران میراث فرهنگی و محیط زیست ایجاد کرده است.

چنین ساخت و سازهای غیر اصولی درحالی انجام می شود که چندی پیش طرح مطالعاتی این جاذبه‌ی میراثی و گردشگری توسط کارشناسان انجام شده است و طرح جامع آن منتشر شده و به نکاتی از جمله حرایم سرو، چگونگی انجام ساخت و ساز و حتی مصالحی که می‌توان در ساخت و سازها از آن بهره جست اشاره شده است.

بخشی از این پژوهش به دلایل و مستندات ضرورت محصور نمودن محوطه اثر طبیعی ملی سرو ابرکوه پرداخته است. چنانکه عنوان کرده است:

در تاریخچه‌های موجود از چگونگی حفاظت این درخت در قرن‌های گذشته، همیشه به حضور این درخت در باغی محصور اشاره شده و اینکه این درخت در مجموعه ای با مالکیت یکی از بزرگان و مالکان پرنفوذ محلی (خان) قرار داشته است. مالکیت قلمرو سرو در نزد یک خانواده صاحب نفوذ و مقتدر یکی از دلایلی است که درخت سرو توانسته با از سرگذراندن بسیاری از خطرات احتمالی، وجود نازنین خود را در معرض تماشای دید نسل حاضر قرار دهد.

در تاریخچه‌ی شفاهی پیرامون سرو، مردم محلی از دیوار بلند خشت و گلی در سمت شرقی سرو یاد می‌کنند که به صورت یک دیوار کج از شمال شرق به سمت جنوب کشیده شده بود. همچنین در سمت جنوب غربی سرو نیز دیوار خشت و گلی دیگری وجود داشت که به سمت غرب سرو و نزدیکی دیوار غربی فعلی امتداد می یافت. این دیوار کمتر از ۳۰ سال است که برداشته شده.

آسیب‌های جدی افتاده در طی ۳۰ سال گذشته به درخت (یعنی آتش زدن آن و سوختن یکی از شاخه های اصلی آن در سال ۱۳۶۰) پس از خروج مالکیت شخصی و خریداری باغ توسط شهرداری و آزادسازی محوطه پیرامون و برداشته شدن دیوارهای باغ اتفاق افتاده است.

لذا محصور نمودن محوطه اصلی پیرامون سرو سبب حفاظت بهتر باغ‌های اطراف می شود. از این رو برنامه حفاظت از سرو ابرکوه با زون‌بندی محوطه این سرو در چند بخش مورد بررسی قرار گرفته است.

در بخشی دیگر نیز به برنامه حفاظت و بهسازی که شامل زون‌های مختلف است اشاره شده و حتی نقشه آن نیز ترسیم شده است.

طبق این پژوهش، زون طبیعت محدود شده (زون یک) حریم ۳۰ متری از محل سرو به عنوان اندوختگاه بازداشته محسوب شده که دسترسی و ورود بازدیدکنندگان به این حریم مجاز نیست. عملیات ساختمانی، خاکبرداری، خاکریزی، گودبرداری و احداث سازه های تفرجی نیز در این قسمت ممنوع بوداه و بهسازی و نگهداری فضای سبز آن نیز ترجیحا با ترکیب فعلی گیاهی صورت گرفته و می‌بایست در اراضی بدون پوشش چمن‌کاری و گل‌کاری بدون گودبرداری و تخریب افق‌های زیرین خاک صورت گیرد.

به منظور تغییر نحوه آبیاری سرو ضرورت دارد در شعاع ۲۰ و ۳۰ متری از درخت پرچین سبز ایجاد شده و جوی کم عمق در این قسمت‌ها تعبیه شده که برای آبیاری سرو تا شعاع ۳۰ متری مورد استفاده قرار گرفته به طوری که آبیاری فقط در یک قسمت متمرکز نشود. این امر به گسترش ریشه و استفاده از نواحی دیگر جهت تامین نیاز آبی و تغذیه ای آن کمک می‌نماید.

بخشی از راه عبوری سمت راست سرو ابرکوه درحریم این زون قرار دارد که با تمهیدات در نظر گرفته شده مسیر این راه در محدوده زون یک و دو مسدود شده و دیواره آجری و بتنی و آسفالت حاشیه‌ی زون یک نیز برداشته خواهد شد و به جای آن لازم است از پرچین و موانع سبز استفاده شود.

در زون حفاظت شده به استثنای طراحی و استقرار فضای سبز تغییر کاربری و ساخت و سازهای تفرجی مجاز نیست. در حاشیه‌ی این زون و نیز مرز زون یک، پرچین کم‌ارتفاع برای تشخیص حد و حدود زون‌ها توصیه می‌شود. به دلیل گسترش احتمالی ریشه‌های سرو تا زون دو هر گونه خاکبرداری، گودبرداری عمیق بخاطر صدمات احتمالی و یا خطرات فشردگی و سنگین شدن خاک ممنوع است. فعالیت گل‌کاری و احداث فضای سبز بایستی با احتیاط و کنترل و نظارت کارشناس ذیربط صورت گیرد.

در ضمن برداشت آجر، آسفالت و سازه‌های بتونی، تعویض خاک یا مصالح ساختمانی با خاک لومی - رسی هوموس‌دار با زهکشی مطلوب صورت گیرد. امتداد راه عبوری در این زون نیز مسدود شده و در حاشیه شرقی آن پیاده رو باریک احداث می‌شود ضمنا تردد موتورسیکلت، تراکتور و دام در این قسمت ممنوع خواهد بود.

زون حفاظت شده که حریم آن ۳۰ تا ۶۰ متری از مرکز سرو در نظر گرفته شده که برای این بخش نیز، گل‌های زینتی، چمن‌کاری و پرچین و ۴ مسیر به عرض ۲ متر جهت دسترسی به حاشیه‌ی زون یک برای تماشا و عکس‌برداری از سرو پیش بینی شده است. در این زون عملیات خاکبرداری، گودبرداری حتی‌الامکان نباید انجام شود و تنها تعویض خاک فوقانی جهت احداث فضای سبز بدون استفاده از ماشین‌آلات خاکبرداری مجاز است. استفاده از مصالح سنگین، بتون‌کاری و آسفالت در طراحی فضای سبز و یا مسیرهای پیاده‌روی توصیه نمی‌شود و حتی برداشت لایه‌های سنگین ساخته شده ضرورت دارد.

با وجود آنکه در این پژوهش تاکید شده در محدوده شعاع ۲۰ تا ۳۰ متری از سرو ابرکوه هرگونه مصالح ساختمانی سنگین نباید استفاده شود اما در حال حاضر شاهد ورود ماشین‌آلات سنگین به محوطه‌ی درخت و استفاده از مصالحی مانند سیمان در ساخت و سازها هستیم.

در این تحقیق حتی زوون های تفرجی (تیپ ۱ و تیپ ۲) نیز در حریم ۶۰ - ۱۰۰ متری و ۱۰۰ - ۲۰۰ متری جنوب و جنوب شرق محوطه سرو مشخص شده است.

زون ضربه‌گیر نیز ناحیه‌ایست که معرف اراضی طبیعی و بعضا انسان ساخت است که از دیرباز پیرامون سرو وجود داشت و به دلیل نوع کاربری اراضی و شدت استفاده از اعتقادات مذهبی و فرهنگی مردم به عنوان عرصه حمایت‌کننده و پشتیبان سرو ابرکوه مطرح شده است.

با این وجود به گفته فعال گردشگری و دوستدار محیط زیست ساخت و ساز همچنان ادامه دارد. حتی شنبه هفته گذشته، بولدوزرهای مخصوص شکستن آسفالت و سنگ به منطقه آمده بودند و در حریم حدود ۱ متری سرو کهنسال قرار گرفتند و مشغول کار شدند.

البته حدود ۱۰ روز پیش بازرسانی از سازمان میراث فرهنگی به منظور بررسی شرایط منطقه به سرو ابرکوه سر زده‌اند که همچنان در انتظار انتشار گزارش آن‌ها هستیم.

مطالب مرتبط:

    منبع CHN
    برچسب‌ها

    دیدگاه  

      تبلیغات