قلعه نظامی سینگان، قلعه‌ای روی تپه باستانی اشنویه

قلعه نظامی سینگان، قلعه‌ای روی تپه باستانی اشنویه

زهرا  آذرنیوش
| چهار شنبه, ۳۰ آبان ۹۷ ساعت ۱۷:۰۰

قلعه تاریخی سینگان از آثار برجای مانده در شهر اشنویه آذربایجان است دارای قدمتی ۷۰۰ ساله است که در حال حاضر معماری آن دستخوش تغییر شده است.

قلعه‌ها از مهم‌ترین آثار تاریخی و معماری ایران هستند. در ایران قلعه‌ها با کارکردهای مختلف ساخته می‌شدند. موقعیت این قلعه‌ها مشخص می‌کند که قلعه دارای چه کارکردی بوده است. قلعه‌هایی که دارای موقعیت‌های کوهستانی بودند بدون شک به قصد دفاع از مواضع حکومت وقت و با اهداف نظامی بنا می‌شدند، کارکرد دیگر این قلعه‌ها این بود که در مواقع لزوم و حملات، پایگاه و پناهگاهی برای در امان ماندن مردم از دشمن، محسوب می‌شدند. معماری قلعه سینگان اشنویه نیز که در خارج از شهر و بر روی تپه‌ای ساخته شده است، نشان از قلعه‌ای نظامی با اهداف دفاعی دارد.

قلعه سینگان

عکس از mapio.net

اشنویه

قلعه سینگان در روستای سینگان و در شهر اشنویه قرار گرفته است

اشنویه از شهرهای مرزی و کردنشین استان آذربایجان غربی است که در قسمت غربی این استان قرار دارد. این شهر مرکز شهرستان اشنویه است. اشنویه از غرب با کشور عراق، از جنوب با پیرانشهر، از شرق با نقده و از شمال با ارومیه هم‌مرز است. اشنویه از دیرباز مسکن کردهای موسوم به هذبانیه (هذبانی) بود، تا سده‌های بعد همچنان آبادانی خود را حفظ کرد. هذبانیان از مراتع اطراف آنجا، برای نگهداری احشام خود بهره می‌بردند. تیره‌ای از آنان نیز که رَوّادیان (کُرد) نامیده می‌شدند، در ارمنستان ساکن شدند. روادیان که در آذربایجان و کردستان نفوذ داشتند، در قرن دوم هجری قمری از اطاعت عباسیان سرباز زدند و چندی حکومت مستقلی به رهبری علی فرزند صدقه در آذربایجان به وجود آوردند. پس از آن، در قرون ۷ و ۸ ق، ولایات ارومیه و اشنویه از سرنوشتی یکسان برخوردار بوده‌اند. در عهد فرمانروایی اتابکان در ۶۰۲ق نبردی میان سپاهیان اتابک ابوبکر (فرمانروای عراق و آذربایجان) و علاءالدین (اتابک مراغه)، روی داد. علاءالدین که توان نبرد نداشت، پیشنهاد صلح کرد و یکی از دژهای خود را به ابوبکر واگذاشت و در مقابل، ابوبکر نیز حکومت اشنویه و ارومیه را به او اعطا کرد.

در سال ۱۹۰۹ میلادی برابر با ۱۲۸۷ ه‍. ش، عثمانی‌ها با تمام قدرت نظامی خود اشنویه را تسخیر کرده و مردم آن را کشتند. وجود عثمانی‌ها و روس‌ها در این منطقه ضرر و زیان جانی و مالی فراوانی برای مردم اشنویه در پی داشت. پس از روس‌ها نوبت آشوری‌ها رسید که به شهر هجوم بیاورند که به زنان و کودکان نیز رحم نکردند، بدنبال جنگ آشوریها و روسها قحطی بزرگی بوجود آمد و مردم از وحشت و قحطی و فرط گرسنگی به طرف عراق (موصل و کرکوک) روی آوردند. بدنبال این وقایع از ۱۳هزار نفر مردم شهر اشنویه در آن زمان، تنها چندصد تن باقی ماندند.

قلعه سینگان

عکس از سایت مجله دوستان

قلعه تاریخی سینگان

قلعه سینگان قدمتی چندصد ساله دارد و از زمان صفویه تا کنون محل سکونت ایل زرزا بوده است

قلعه معروف و تاریخی سینگان در ۵/۳ کیلومتری شرق شهرستان اشنویه در روستای سینگان واقع شده است . این قلعه تاریخی که در سال‌های اخیر به نام «قلعه موسی خان» شهرت داشت با قدمتی بیش از ۷۰۰ سال یکی از آثار مهم تاریخی شمال غرب کشور است. در حال حاضر، پس از سالیان دراز هنوز هم این مکان، محل زندگی سران ایل زرزا است . قلعه سینگان هم اکنون بر اساس سنت دیرینه، شانزدهمین سرپرست ایل زرزا، را به همراه خانواده پر جمعیتش در خود جای داده است. قلعه سینگان بربالای تپه‌ای دایره‌ای شکل به ارتفاع ۳۰ متر از سطح روستا، در زمینی به مساحت ۲۰۰۰ متر ساخته شده است. این قلعه در حدود ۷۰۰ متر مربع زیر بنا دارد. بنا بر قولی، تپه‌ای که اکنون قلعه بر روی آن ساخته شده با کیسه‌های انباشته از خاک ساخته شده است. قلعه سینگان که تماما روی تپه قرار گرفته است دو قسمت ساختمانی مخصوص دارد که ضلع شرقی آن، محل نشیمن مردان و ضلع غربی این قلعه محل نشیمن زنان بوده است . قلعه سینگان به صورت دو طبقه بنا شده و دارای ۳ برج نگهبانی و دیده‌بانی در ۳ گوشه آن است. ساختمان قلعه سینگان با ۲۰ اتاق نشیمن و ۵ پیش‌خوان احداث شده است . در حال حاضر قسمتی از دیوار‌های سمت غربی فرو ریخته است و قسمت شرقی آن محل زندگی سرپرست ایل زرزا است.

قلعه سینگان

عکس از سایت شهر اشنویه

قلعه سینگان دارای ۴ برج نگهبانی بوده که اکنون ۲برج آن باقی مانده است

 پلان قلعه تاریخی سینگان مربعی شکل است و در دو طبقه با استفاده از مصالح سنگ و آجر نما ساخته شده است. دیوارهای قلعه، اکثرا بیش از یک متر عرض دارند. به احتمال بسیار عریض ساختن دیوارهای قلعه به منظور استحکام بیشتر آن در مقابل حملات خارجی بوده است. در پشت بام قسمت غربی قلعه، دیوارهای جانبی، ارتفاعی در حدود ۵/۱ متر از سطح پشت دارند که در جاهای مختلف آن سوراخ‌هایی جهت دیده‌بانی دارد. مشرف بودن ساکنان قلعه بر اطراف قلعه و محفوظ ماندن از دشمن، هدفی بوده که چنین معماری را ایجاد کرده است. در و پنجره‌های قلعه سینگان از چوب ساخته شده‌اند. در ۴ گوشه قلعه سینگان، چهار برج دیده‌بانی و نگهبانی قرار دارد که در سال های اخیر ۲ تای آنها از بین رفته‌اند. قلعه سینگان، دو مسیر راه ماشین‌رو و پیاده‌رو دارد که در ضلع‌های غربی و شمالی این قلعه قرار دارند. در طبقه پایین چاه آبی وجود دارد که در گذشته آب مصرفی اهالی و ساکنان قلعه از آن تامین می‌شد. در حال حاضر به علت وجود آب لوله کشی از این چاه استفاده نمی‌شود. وسیله ایجاد گرما در اتاق‌های این قلعه بخاری‌های چوبی و زغالی بوده که در حال حاضر، بخاری‌های نفتی و گازی جایگزین آن ها شده است.

قلعه سینگان

عکس از دانا

قلعه سینگان بر روی تپه‌ای قرار گرفته که سابقه ان تپه به هزاره اول قبل از میلاد می‌رسد

به گفته ساکنین قلعه، مطالعات باستان‌شناسی برروی تپه‌ای که قلعه سینگان بر روی آن قرار گرفته نشان می‌دهد که سابقه این تپه به هزاره اول قبل از میلاد می‌رسد. علاوه براین، ساکنین قلعه، سابقه سکونت اجداد خود را در قلعه سینگان را به دوره صفویه می‌رسانند. ایل زرزا از زمان شاه عباس صفوی در این قلعه ساکن بوده و این محل، سکونت‌گاه رئیس خاندان و مرکز مدیریت و اداره زمین و مملوکات آنان بوده است. تپه‌ای که قلعه سینگان برروی آن قرار گرفته بر تمامی مناطق و باغات اطراف به صورت تمام مشرف است و مناظر زیبایی از بلندای قلعه دیده می شود. بقایای بازمانده از سازه‌ها و اتاقک‌های کوچکی که در بخش شرق قلعه ساخته شده است نشان می‌دهد که این بخش‌ها نیز محل نگهداری احشام ایل بوده است. دیواره‌ها و بناهایی که در بخش شمال شرقی قلعه دیده می‌شود تا حدود زیادی با گذر زمان تخریب شده ولی استقامت این دیواره های بلند و گلی با وجود عمر چند ۱۰۰ساله و قرار گرفتن در ارتفاع حدود ۳۰ متری، در برابر بادهای شدیدی که در فصول سرد سال منطقه اشنویه را فرا می‌گیرد جالب توجه است.

قلعه سینگان مورد مرمت غیرکارشناسانه قرار گرفته و معماری اصیل آن آسیب دیده است

در اتاق‌های بخش شرقی قلعه که در مقایسه با سایر بخش‌های دیگر آن، عمر طولانی‌تری دارند، طاقچه‌های فراوانی دیده می‌شود که طبق گفته ساکنین قلعه، مختص منازل و سکونت‌گاه خان‌ها و افراد ثروتمند بوده است. افراد ساکن در قلعه که به دلیل سابقه سکونت ایلی اجداد خود در طول قرنها در قلعه سینگان، این قلعه تاریخی را میراث اجداد خود می‌دانند اقدام به تعمیر و بازسازی بخشی از قلعه به منظور سکونت در آن کرده‌اند و از این طریق معماری اصیل قلعه سینگان را دستخوش آسیب کرده‌اند. بنابراین این قلعه امروزه شکل اولیه خود را از دست داده و در اثر معماری غیرکارشناسانه از حالت سنتی و اصیل خود خارج شده است. اگر از شهر اشنویه گذر کردید می‌توانید نظزی به این قلعه تاریخی که در حال حاضر نیز بازمانده‌هایی از ایل در آن زندگی می‌کنند بیندازید.

 قلعه سینگان

عکس کاور از حاکم بیت‌اللهی

برچسب‌ها قلعه معماری

دیدگاه  

    تبلیغات