فلزکاری، تلفیق هنر و صنعت در سرزمین پارس (قسمت اول)

علیرضا کیخا
پنجشنبه، ۵ اسفند ۱۳۹۵ ساعت ۲۲:۰۰
فلزکاری، تلفیق هنر و صنعت در سرزمین پارس (قسمت اول)

فلزکاری یکی از هنرهای قدیمی در ایران باستان و پس از‌ آن بوده است که در این گزارش با هم نمونه‌هایی بدیع از آن را می‌بینیم. با کجارو همراه باشید.

فلزکاری یکی از زیباترین مخلوقات هنرمندان ایرانی از دوران باستان تاکنون است. در جای‌جای کشورمان از شده تا به امروز هنرمندان با مهارت و سبک خاص خود فلز خشن را با روحیه لطیف هنرمندانه خود درهم آمیخته و آثاری بدیع را خلق کرده‌اند. در بسیاری از موزه‌های ایران و جهان آثار فلزکاری ایرانی به نمایش گذاشته شده است.  امروز در اولین قسمت این گزارش سری به موزه رضا عباسی زده‌ایم تا با بعضی از آثار فلزکاری به نمایش در آمده در این موزه بیشتر آشنا شویم. توضیحاتی که در ادامه مطالعه می‌کنید، برگرفته از توضیحات این موزه درباره فلزکاری است که در دو قسمت آن‌ها را مرور خواهیم کرد. با کجارو همراه باشید.

فلزکاری - موزه رضا عباسی

انبر بزرگ مفرغی، مشبک، به‌شکل شیر، کتیبه به خط کوفی، سده ۴ - ۵ هجری قمری

شکست و انقراض دولت ساسانی به دست اعراب موجب از میان رفتن روح ایرانی در خلق آثار هنری نشد. 

فلزکاری - موزه رضا عباسی

کفگیر مفرغی، مشبک، سده ۴ - ۵ هجری قمری

هنرآفرینان ایرانی پس از ثبات وضع و ایجاد آرامش، از گوشه و کنار ایران دوباره سر بر آوردند.

فلزکاری - موزه رضا عباسی

عودسوز مفرغین با کتیبه کوفی و ثلث نقره کوب، حکاکی شده، عمل: ابوالفتح، سده ۵ - ۶ هجری قمری

در ابتدا فلزکاران این عصر اسلوب و روش فلزکاران ساسانی را سرمشق کارهای خود قرار دادند. چه شیوه و سبک هنر ساسانی پس از استیلای اعراب هنوز در شمال خراسان و ماوراءالنهر باقی بود و همین دوام تا دوران امرای محلی چون طاهریان، صفاریان، آل‌زیار، آل‌بویه، سامانیه و بالاخره سلجوقیان کشیده شد.

فلزکاری - موزه رضا عباسی

در این زمان ساخت ظروف فلزی طلا و نقره که از پیش از اسلام به سفارش پادشاهان و امرای محلی معمول بوده، علی‌رغم مکروهیت استفاده از آن‌ها، غیر مرسوم نبوده است.

فلزکاری - موزه رضا عباسی

عودسوز مفرغی به‌شکل پرنده، کتیبه به خط کوفی، مشبک، حکاکی شده، سده ۶ هجری قمری

قسمت اعظم این ظروف که با نام صاحب آن‌ها تزیین شده، متعلق به قرن چهارم و پنجم هجری است.

فلزکاری - موزه رضا عباسی

عودسوز مفرغی به‌شکل پرنده، حکاکی شده، سده ۵ هجری قمری

این آثار با نقش‌ها و نقش‌مایه‌هایی به تقلید از نقوش ساسانی تزیین شده است.

فلزکاری - موزه رضا عباسی

عودسوز مفرغی به‌شکل پرنده، حکاکی شده، سده ۵ هجری قمری

بیشتر این هنرمندان طبق نام‌های مندرج روی بعضی از ظروف، هنرمندان خراسانی هستند که در شرق و شمال شرق ایران زندگی می‌کردند.

فلزکاری - موزه رضا عباسی

عودسوز مفرغی به‌شکل پرنده، حکاکی شده، سده ۵ هجری قمری

بسیاری از آن‌ها به‌دلیل جنگ‌های خونین و زد و خوردهای محلی جلای وطن کرده، در سایر شهرها مانند زنجان، بروجرد، همدان، تبریز و به‌ویژه موصل اقامت گزیدند.

فلزکاری - موزه رضا عباسی

این هنرمندان توانستند از فلزاتی دیگر هم در آثار هنری خود استفاده کنند.

فلزکاری - موزه رضا عباسی

عودسوز مفرغی به‌شکل شیر، مشبک، سده ۶ هجری قمری

از جمله این فلزات می‌توان به آهن، مفرغ، مس و برنج اشاره کرد که با آن‌ها اشیایی نفیس ساخته شد و همه این‌ها نشانی از غنای ذوق و قریحه سازندگان آن‌ها داشته است.

فلزکاری - موزه رضا عباسی

عودسوز مفرغی به‌شکل شیر، مشبک، سده ۶ هجری قمری

در ادامه می‌توانید تصاویر برخی دیگر از آثار به نمایش در آمده در موزه رضا عباسی را مشاهده کنید.

فلزکاری - موزه رضا عباسی

پیه‌سوز مفرغین، مشبک، حکاکی شده، سده ۶ هجری قمری

فلزکاری - موزه رضا عباسی

فلزکاری - موزه رضا عباسی

فلزکاری - موزه رضا عباسی

عودسوز مفرغی به‌شکل شیر، مشبک، سده ۶ هجری قمری

در دومین قسمت از این گزارش با هم نگاهی به سایر آثار فلزکاری در موزه رضا عباسی می‌اندازیم و ادامه توضیحات درباره این هنر زیبا را مرور می‌کنیم. با کجارو همراه باشید.

مطالب مرتبط:

    منبع کجارو

    دیدگاه