دیدنی‌های سیرجان؛‌ از بادگیر چپقی تا مسجد عضدی

زهرا صالح نژاد
جمعه، ۲۹ مرداد ۱۴۰۰ ساعت ۱۰:۰۲
دیدنی‌های سیرجان؛‌ از بادگیر چپقی تا مسجد عضدی

شهر سیرجان از زیباترین و قدیمی‌ترین شهرهای کرمان است که در آن می‌توانید جاذبه‌های معماری و طبیعی و تاریخی را در کنار هم ببینید. 

نسخه اولیه این مقاله در تاریخ ۱۳۹۵/۱۰/۰۶ منتشر شده و در تاریخ ۱۴۰۰/۰۵/۲۳ به‌روزرسانی شده است.

سیرجان که در مغرب کرمان واقع شده، از یک سو به خاک فارس ارتباط دارد. سیرجان در قدیم شهری بزرگ بوده و شهریجان نام داشته است و نظر به موقعیت جغرافیایی، در بعضی مواقع مرکز استان کرمان محسوب می‌شد. این شهر در تاریخ به‌تدریج رو به ویرانی نهاد و میرزا سعید کلانتر قریه جدیدی آباد کرد که کم کم توسعه یافت و به سعید آباد معروف شد. سعید آباد امروز در مرکز شهر سیرجان است و چون این شهر بر سر راه فارس و بندرعباس قرار گرفته موقعیت خاصی دارد و محصولاتش گندم، جو، پسته، بادام و خربزه‌ آن معروف هستند. در بعضی کتب قدیمی نوشته‌اند که خرمای زیادی از آنجا به عمل می‌آمده است؛ اما امروزه اثری از خرما در این منطقه نیست.

قدیمی‌ترین سندی که از سیرجان به دست رسیده، نوشته «ابن اثیر» است که می‌نویسد:

گشتاسب که یکی از پادشاهان قدیم ایران بود و دین سلیمان را داشت، دین زرتشت را پذیرفت و در کوهستانی که تمبور نام داشت جای گرفت و در حالت تقیه به عبادت مشغول شد.

در ادامه به معرفی جاهای دیدنی سیرجان خواهیم:

بادگیر چپقی

بنای خشتی بادگیر چپقی در سیرجان

عکس‌ از وب‌سایت Wikipedia

این بنا در واقع باقی‌مانده يک خانه قديمی به نام خانه آقاسيدعلی اصغر رضوی است. اين بادگير از آثار دوران پهلوی است. بادگير مشهور با شبکه‌های هندسی منظم آن که در زير بادگير قرار دارد روی فضاهای مستطيل شکل شمالی – شرقی قرار گرفته است. اين بادگير از آثار منحصربه‌فرد معماری است و گفته شده که ملهم از دودکش کشتی‌های قديمی بوده است.

قلعه سنگ

قلعه‌سنگ برازجان که در وسط دشت مسطحی قرار دارد از مسافتی دور بسان صخره‌ای سترک و سفیدرنگ به نظر می‌رسد. محوطه قلعه سنگ از سه واحد مختلف که عبارت است از صخره سنگی میانی و دو حصار پیرامون آن، تشکیل یافته است. تمامی بناهای این قسمت از خشت خام است و آن را به یکی از جاهای دیدنی کرمان بدل می‌کند.

مسجد سید سیرجان قریب به ۲۰۰ سال قدمت دارد

مسجد سید سیرجان

اين بنا در كوچه انصاری در جوار حمامی به همين نام در شهرستان بم واقع شده است و احتمالا در زمان حاجی سيد علی خان كه در سال اول حكومت محمد اسماعيل خان وكيل‌الملک، رياست شهر بم و نرماشير را به عهده داشته و در سال ۱۲۶۳ قمری فوت كرده، ساخته شده است.

مسجد جامع عضدی

بقايای اين بنا در ۲۰ کيلومتری جنوب شرقی سيرجان، در منطقه سيرجان قديم واقع شده و به نظر می‌رسد که همان مسجد معروف عضدالدوله (عضدی) باشد. خرابه‌های بنايی آجری برجای مانده که در آن، علاوه بر پايه ستون‌های سنگی، بقايای قطعات سنگ مرمر و سنگ آهک منقور به کتيبه‌هايی مشهود است.

مردم محلی، در گوشه‌ای از بنا شمع روشن می‌کنند و بنا را مسجد صاحب‌الزمان می‌خوانند. اين مسجد در سال ۷۹۸ قمری توسط لشکريان تيموری تخريب شد.

آرامگاه میر زبیر

گنبد و بقعه آجری آرامگاه میر زبید

عکس‌ از وب‌سایت سیری در ایران

این بنا در شرق روستای شریف آباد از توابع دهستان سعادت آباد سیر جان در کنار قبرستان روستا قرار دارد. آرامگاه به‌صورت مربعی به ابعاد خارجی ۹ و داخلی ۷ متر با قلوه سنگ و ملات گچ ساخته شده است. عکس‌هایی که در سال‌های گذشته از محراب بنا گرفته شده نشان می‌دهد در دو طرف محراب، تاریخ ساخت و نام سازنده به‌صورت گچبری مشخص بوده که امروزه از بین رفته است.

گرچه گچبری محراب تاریخ ربیع الاول سال ۷۵۱ قمری را نشان می‌داده است؛ اما عده‌ای بر این عقیده‌اند که بنای میر زبیر معبدی مربوط به قبل یا اوایل اسلام بوده که در زمان سلطنت محمد مبارز (اولین امیر از خاندان آل مظغر) مرمت و به مسجد تبدیل شده است. ‏ با توجه به شباهت آن با بنای پیر جار سوز و همچنین وجود بنای دیگری به نام طلحه که اکنون ویران شده به نظر می‌رسد بنای مزبور آرامگاهی بوده است.

آرامگاه شاه فیروز

این بنا در فاصله ۱۴ کیلومتری جنوب شرقی سیرجان بر فراز صخره‌ای از سنگ سبز تیره به ارتفاع ۳۰ متر واقع شده و در محل به شاه فیروز معروف است. بنای این آرامگاه عبارت است از یک بنای هشت ضلعی که بقایای قبری در کف آن به جا مانده است. با توجه به شیوه معماری به نظر می‌رسد این بنا متعلق به دوره ایلخانی (قرن هشتم و نهم) باشد.

مسجد قلعه سنگی

بقايای اين مسجد در ۱۲ كيلومتری جنوب شرقی شهرستان سيرجان، مجاور صخره‌ای سنگی و بقايای قلعه‌ای قديمی واقع شده و بر اساس كتيبه موجود، از آثار دوره مظفری (۷۸۹ قمری) است. اين كتيبه بر بدنه منبری سنگی در فاصله ۵ متری شمال قلعه سنگ، درون محوطه مسجدی به طول و عرض ۱۰ در ۱۵ متر واقع شده است.

باغ بمید

بناهای آجری باغ میبد

عکس‌ از وب‌سایت sirjankhabar

این باغ در شمال شهر سیرجان واقع است. شهر قدیم سیرجان در محل قلعه سنگ (در فاصله ۹ کیلومتری شهر فعلی سیرجان قرار دارد) و تا سال ۷۹۶ هجری قمری آباد بوده است و در آن تاریخ به‌وسیله «ایدکو» سردار تیمور، که دو سال شهر را در محاصره داشت نابود می‌شود. ساکنان باقی‌مانده آن به محلی در همان نزدیکی به نام باغ بمید منتقل می‌شوند و شهر جدید در آن موقعیت به‌وجود می‌آید؛ اما باز در هجوم محمود افغان به کرمان، سیرجان هم مورد حمله و غارت قرار می‌گیرد.

سال‌ها بعد در حدود سال ۱۲۰۰ هجری قمری، میرزا سعید کلانتر در جنوب باغ بمید دهی را آباد کرد که سعید آباد نامیده شد، و این سعید آباد، همین شهر فعلی سیرجان و در واقع سومین موقعیت این شهر است.

از جمله آثار موجود در این باغ می‌توان به یخچال‌های سیرجان که در غرب این باغ واقع شده اشاره کرد. قدمت این یخدان‌ها مربوط به دوره قاجار است. این اثر در تاریخ ۱۸ خرداد ۱۳۸۴ با شماره ثبت ۱۱۸۷۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. تجربیات و نظرهای خود را در خصوص جاذبه‌های گردشگری سیرجان با ما و سایر کاربران کجارو به اشتراک بگذارید.

برچسب‌ها دیدنی ها

دیدگاه