پوشاک سنتی اقوام خراسان شمالی؛ از کرمانج ها تا ترکمنان

پوشاک سنتی اقوام خراسان شمالی؛ از کرمانج ها تا ترکمنان

زهرا صالح نژاد
| دوشنبه, ۱ آذر ۹۵ ساعت ۲۱:۰۰

لباس و پوشاک نشان ‌دهنده فرهنگ و آداب و رسوم و حتی جغرافیای هر قومی است. خراسان نیز از این قاعده مستثنی نیست. با کجارو همراه باشید.

لباس‌های محلی مردم خراسان شمالی با داشتن تنوع چشمگیر رنگ و طرح، علاوه بر این که پوشش اسلامی و کاملی برای زنان و مردان محسوب می‌شود، به علت این که غالبا برگرفته از زیبایی‌های طبیعت و رنگ‌های شاد فصل بهار هستند، سبب آرامش روحی و روانی استفاده‌کنندگان نیز می‌شود.

 کرمانج‌های شمال خراسان

یکی از این جنبه‌های تمایز، لباس زنان کرمانج در ایل‌های مختلف است که ریشه در سلایق و باورهای آن‌ها دارد. لباس زنان کرد خراسان رنگین‌کمانی از زیبایی و بهاری بی‌خزان است.

لباس زنان

البسه زنان و دختران کرمانج این استان غالبا شامل ۵ قسمت «یاشار» و یا چارقد، «کراس» (بلوز)، «شیلوار» (دامن)، «جلیقه» و «شلیته» است.

یاشار: یا چارقد که در اصطلاح امروزی روسری گفته می‌شود، شال حریر مخصوصی است که به‌عنوان پوشش سر استفاده می‌شود و به‌گونه‌ای است که سر و حتی چهره زن، به‌جز چشمان وی را نیز می‌پوشاند.

 سربند نیز دستمال یزدی است که غالبا ترکیبی از رنگ‌های قرمز و مشکی بوده و برای محکم کردن یاشار بر روی آن بسته می‌شود.

 کراس: لباس بالاتنه بوده و به پیراهن بلند ساده‌ای گفته می‌شود که یقه خاصی ندارد و پایین آن نیز چین‌دار است.

لباس محلی خراسان

 شیلوار: یکی از بخش‌های اصلی لباس زنان کرد خراسان «شیلوار» است. شیلوار یا پارچه، دامن پر چینی است که در پوشش دخترها نارنجی و یا زردرنگ بوده و در خانم‌ها نیز به رنگ قرمز و از پارچه مخملی تهیه می‌شد و حاصل دوخت آن لباسی با چین بسیار زیاد و خوش‌حالت می‌شد.

شیلوار با استفاده از نخ‌های رنگی و سکه‌های قدیمی (دراو)، دراودوزی و قیطان‌دوزی می‌شد و در پایین آن نیز با نوارهایی رنگارنگ که «ماخل» نامیده می‌شدند، دوردوزی‌های زیبایی ایجاد می‌شد. شیلوار معمولا تا زیر زانو است، ولی در بعضی از ایل‌ها بلند و تا ساق پا می‌رسد.

لباس محلی خراسان

شیلوار به نسبت سن و سال نیز دارای تفاوت است و شیلوار دختران با زنان بزرگ‌سال فرق می‌کند.

 شلیته: دامنی بلندی تا محدوده زانو و از جنس مخمل بوده که با رنگ‌های متنوع حاشیه‌دوزی می‌شود.

 جلیقه: معمولا از جنس مخمل بوده و سکه‌های قدیمی که در قدیم به‌عنوان پس‌انداز خانم‌ها به آن دوخته می‌شد و به‌مرور زمان به جزئی از لباس تبدیل شده است، زیبایی خاصی به آن می‌بخشد و غالبا نیز کراس و جلیقه با شلیته همرنگ انتخاب می‌شدند.

گار و کله:‌ البته علاوه بر این پوشش‌ها باید «گار» یعنی گوشواره‌ای بلندی که به دو طرف عرقچین متصل و روی آن یاشار و سربند بسته می‌شد، «کله»، پوششی از جنس پارچه مخمل که بر روی کراس پوشیده می‌شد، جوراب را نیز اضافه کرد که به بنا به شرایط و فصول مختلف سال پوشیده می‌شدند و با یکدیگر پوششی مرکب از رنگ‌ها و پیام‌ها را ایجاد می‌کردند.

لباس محلی خراسان

علاوه بر اقلام ذکر شده که به‌صورت پوشش استفاده می‌شود بانوان کرد شمال خراسان از تزئینات زیادی بر روی لباس‌ها و سروگردن و دست‌های خود استفاده می‌کنند از جمله خرمهره‌ها بر روی سربند یا لبه‌های جیب, آویزهای نقره و طلا بر بناگوش, پیشانی‌بندهای مختلف, دستبندهای متنوع از انواع عقیق و کهربا و نقره سینه‌ریزهای گوناگون و قاب‌های دعا و سکه‌های فراوان بر روی جلیقه‌های الوان استفاده می‌کنند. 

پوشاک مردان 

پوشاک مردانه کرمانج های خراسان شمالی نیز شامل «عرق چین»، «که لاو» و «لچگ» بود که همانند پوشاک بانوان دارای رنگ‌های شاد و برگرفته از طبیعت بودند.

  ترکمنان شمال خراسان

پوشش بانوان و مردان ترکمن خراسان شمالی نیز با استفاده از ابریشم و پشم گوسفندان تهیه می‌شد و غالبا شامل «چاوک»، «کولته»، «چلپی» و «یلک» می‌شد.

لباس زنان

چاوک: لباسی شبیه به مانتوهای امروزی بوده که پارچه آن از ابریشم قرمز رنگ بوده و آستر زیر پارچه نیز در حاشیه‌ها و سرآستین‌ها سوزن‌دوزی دارد.

 کولته: شبیه کت بوده و این لباس به‌صورت آویز روی دوش در مجالس استفاده می‌شده است.

لباس محلی خراسان

 چلپی: زیباترین لباس سوزن‌دوزی ترکمن و از جنس ابریشم است که با دارا بودن تنوع و ظرافت خاص در مراسم ازدواج به عروس می‌پوشانند.

 یلک: تنها لباسی است که با زیورآلات و سکه تزیین می‌شود و بر سر می‌اندازند و جنس آن نیز از ابریشم است.

 لباس مردان

دون: یا قرمز دون لباس محلی مردان ترکمن است که جنس آن ابریشم قرمز تیره و با راه‌راه مشکی بوده و نوع سوزن‌دوزی آن قیطان‌دوزی است که با عرض دو سانت و به رنگ مشکی و قرمز در کناره‌ها و سرآستین لباس دوخته می‌شود.

اچمک: نوعی لباس دارای دو بخش بیرونی و داخلی است که بخش بیرونی آن از پارچه‌های مشکی که روی آن طرح‌هایی به شکل لوزی، به رنگ‌های متفاوت و از جنس ابریشم تشکیل شده و درون آن از پوست بره مشکی تهیه شده است و آن را معمولا مردان در فصول سرد پاییز و زمستان می‌پوشند.

 پای‌پوش سنتی غالب مردم خراسان شمالی نیز اعم از کرد و ترک و ترکمن «چاروق» بوده که از چرم طبیعی تهیه می‌شد و نوک آن نیز اندکی برگشته بود.

لباس محلی خراسان

لباس محلی خراسان

این کفش سنتی با نخ‌ها و اشکال مختلف تزیین می‌شد و دارای بندها و تسمه‌های بلندی بود که بندهای آن را به ساق پا می‌پیچیدند و برای زیباتر شدن چاروق نیز در نوک برگشته آن از منگوله‌ای تهیه شده از نخ‌های ابریشم رنگی استفاده می‌شد.

با توجه به گذر زمان و تغییر سلایق پوشاک مردم، لازم است برای حفظ طرح و نقش لباس‌های سنتی خراسان شمالی، این طرح و نقش‌ها در مدل‌های جدید بکار گرفته شوند و محصولات جدیدی با استفاده از اندوخته‌های پوششی زیبای خراسان شمالی تولید شود. 

پوشاندن لباس‌های محلی به مجسمه‌های موزه مفخم و چند مجسمه دیگر در استان، به تنهایی نمی‌تواند کارایی لازم را برای حفاظت از این میراث گذشتگان خراسان شمالی داشته باشد.

شاید نتوان دختران و پسران امروزی خراسان شمالی را به پوشیدن شلیته و گراس و استفاده از کلاو و لچگ دعوت کرد، اما حداقل می‌توان طرح و نقش‌های البسه سنتی این استان را در تولیدات جدید پیاده کرد و امیدوار بود که در جامعه‌ای که روزگاری تاروپود جامه‌اش همه از عشق بافته می‌شد «خلعت دیبا»ی برگرفته از سنت کهن، پوشش «خلقت زیبا»ی مردمان استان گنجینه فرهنگ‌ها باشد.

لباس محلی خراسان

لباس محلی خراسان

لباس محلی خراسان

منبع mehrnews valat vista
برچسب‌ها پوشاک

دیدگاه  

    جستجوی تور، پرواز، هتل، رستوران و دیدنی‌ها...

    تبلیغات