فواره غول‌ آسا؛ مسافر بیگانه و نادر کره زمین

فواره غول‌ آسا؛ مسافر بیگانه و نادر کره زمین

محمدرضا خسروی
| شنبه, ۸ آبان ۹۵ ساعت ۱۸:۴۵

شناخته‌شده‌ترین گونه‌های آذرخش که تاکنون در زمین مشاهده شده‌اند از گروه آذرخش‌هایی هستند که از یک ابر به ابر دیگر یا از یک ابر به‌سوی زمین تخلیه می‌شوند. «شبح» یکی از نایاب‌ترین گونه‌های آذرخش است که بر فراز ابرهای توفانی با فواصل زیاد شکل می‌گیرد و در زمین به شکل اشعه‌های قرمز دیده می‌شود. برای آشنایی با اقسام آذرخش‌ها، مسافران ناخوانده کره زمین، با کجارو همراه شوید.

نادرترین گونه‌‌ آذرخش در فضای بین ابرها و لایه یونسفر که پتانسیل الکتریکی چند صد کیلو وات قوی‌تر از سطح زمین است شکل می‌گیرد. این‌ گونه آذرخش‌ با نام «فواره‌ غول‌آسا» شناخته می‌شود و قدرت دور از حد تصوری دارد.

در توصیف بزرگی این مسافران مهیب همین کافی است که بدانید آذرخش‌های معمولی عموما فاصله‌ای کمتر از ۱۰ کیلومتر را در آسمان طی می‌کنند؛ اما طبق مشاهدات صورت گرفته، فواره‌های غول‌آسا تاکنون حتی مسافت ۷۰ کیلومتری را به شکل عمودی و به سمت زمین طی کرده‌اند!

فواره غول‌آسا

فواره‌ غول‌آسا در کنار دو گونه دیگر از آذرخش‌ها به نام‌های «فواره‌ آبی» و «شبح» زیرمجموعه گروهی از پدیده‌های آذرخشی شگفت‌انگیز به نام «رویداد درخشان گذرا» هستند. انتخاب این نام دلالت بر آن دارد که این گروه از آذرخش‌ها برخی از ویژگی‌های آذرخش‌های معمولی لایه تروپوسفر را ندارند.

فواره غول‌آسا

عکس یک فواره غول‌آسا در کشور چین در تاریخ ۱۳ اوت ۲۰۱۶ (۲۳ مردادماه سال جاری) (تصویر بالا). این عکس بهترین تصویری است که تاکنون از این آذرخش غیرعادی ثبت شده است. عکاس: فبه پان.

فواره غول‌آسا

بااینکه از دیرباز نقل‌های فراوانی درباره مشاهده آذرخش‌های غیرعادی وجود داشته است، اما تنها در اواخر قرن گذشته میلادی بود که وجود فعالیت‌های الکتریکی بر فراز ابرهای توفان‌زا از نظر علمی ثابت شد. در سال ۱۹۸۹ آذرخش‌های ملقب به «شبح قرمز» به‌طور قطعی در زمین مشاهده شدند و از آن زمان تاکنون چندین هزار عکس از این ‌گونه بی‌نظیر گرفته شده است.

آذرخش‌های معروف به فواره‌های غول‌آسا نخستین بار در سال ۲۰۰۱ مشاهده شدند. از آن تاریخ تاکنون دانشمندان فقط در چند مورد دیگر موفق به مشاهده این آذرخش شده‌اند. این گونه نادر آخرین بار در ماه اوت سال جاری (مرداد ماه) رویت شد.

فواره غول‌آسا

علی‌رغم این‌که خواص فیزیکی فواره‌های غول‌آسا هنوز به‌طور کامل شناسایی نشده، اما پژوهشگران حدس می‌زنند که این گونه همان حلقه مفقوده معادله «مدار الکتریکی جهانی زمین» باشد. به‌بیان‌ دیگر، احتمال دارد که این گونه آذرخش، عامل تفاوت ۳۰۰ هزار ولتی جریان الکتریکی بین سطح زمین و لایه یونسفر باشد. توفان‌های تندری، رسانایی یونوسفر، رسانایی زمین و اشعه‌های نزولی در هوای صاف، سایر عناصر مدار الکتریکی جهانی زمین را تشکیل می‌دهند.

فواره غول‌آسا

یکی دیگر از پدیده‌های آذرخشی مشابه به فواره‌های غول‌آسا «فواره‌های آبی» هستند که از قدرت کمتری برخوردارند. این گونه آذرخش پس از ظاهر شدن بر فراز ابرهای «کومه‌ای‌بارا»، به‌مانند فواره‌های غول‌آسا، بار الکتریکی خود را به سمت پایین‌ترین سطوح لایه یونسفر تخلیه می‌کند.

فواره غول‌آسا

فواره‌های آبی در مقایسه با فواره‌های غول‌آسا ناپایدارتر هستند و فقط تا فاصله ۵۰-۴۰ کیلومتری از سطح زمین فرود می‌آیند. فواره‌های آبی غالبا به شکل یک مخروط باریک دیده می‌شوند و همان‌طور که از نامشان پیداست، آبی‌رنگ هستند.

فواره غول‌آسا

در جریان عکاسی و ثبت مشاهدات مربوط به رویداد «بارش شهابی برساوشی» در نزدیکی کوه «شیکنک کونگ» در کشور چین، یک فواره غول‌آسا به شکل غیرمنتظره از یکی از ابرهای مجاور تخلیه شد. این پدیده در یک چشم به هم زدن رخ داد و در مدت کمتر از یک ثانیه به پایان رسید. خوشبختانه دوربین‌های دیجیتالی که در محل مستقر شده بودند این آذرخش نادر را ثبت کردند. تصویر بالا بهترین عکسی است که تاکنون از این گونه عجیب آذرخش گرفته شده است. عکاس: فبه پان.

فواره غول‌آسا

این عکس به‌احتمال‌قوی واضح‌ترین تصویری است که تاکنون از یک فواره آبی به‌ دست ‌آمده است.

فواره غول‌آسا

فواره غول‌آسا

ثبت تصویر یک فواره آبی در هنگام وقوع توفان تندری در قلمرو شمالی کشور استرالیا. عکاس: دایس بورز.

فواره غول‌آسا

آذرخش «شبح» در ناحیه «ویوارو»، ایتالیا. عکاس: مارکو کوروسک.

 

منبع Amusing Planet
برچسب‌ها خانواده کجارو

دیدگاه  

    تبلیغات