غار کتله خور؛ بی نظیرترین غار ایران

غار کتله خور؛ بی نظیرترین غار ایران

زهرا صالح نژاد
| یکشنبه, ۲۱ آذر ۹۵ ساعت ۱۷:۰۰

غارها همیشه پر از شگفتی بوده‌اند، حال اگر این غار، زیباترین و بی‌نظیرترین غار ایران نام گرفته باشد، مطمئنا جاذبه‌های خاصی خواهد داشت. با کجارو همراه باشید تا سری به زیباترین غار ایران یعنی کتله خور بزنیم.

غار کتله خور در ۱۵۵ کیلومتری جنوب زنجان، در نزدیکی شهر کوچک گرماب واقع شده است. مسیر متداول برای بازدید از این جاذبه طبیعی جاده زنجان به خدابنده (قیدار) در امتداد زرین آباد به گرماب است.

وجه تسمیه

در بعضی از مناطق غربی ایران به کوه‌های کم ارتفاع کتله می‌گویند و احتمالا وجه تسمیه غار نیز به همین علت باشد که غار در یکی از این کوه‌ها قرارگرفته است و خورشید از پشت آن طلوع می‌کند و به جای «کتله خورشید» به آن «کتله خور» گویند.

غار کتله خور

یک معنی دیگر ترکی بوده که کتله به معنی پستی و بلندی و ناهمواری‌های دخل غار و خور به معنی راحتی و آسانی است که به صورت کلی به معنی پستی و بلندی‌های راحت و دنج است.

غار کتله خور قبل از سال ۱۳۰۰ خورشیدی کشف شده و در سال ۱۳۳۰ توسط شخصی به نام جمالی زنجانی به ثبت رسیده است.

حدود سال ۱۳۴۳ خورشیدی، به علت طولانی بودن دهلیز ورودی، کوتاه بودن سقف آن، مشکلات عبور و مرور و فقدان جاذبه‌ها، غارسنگی بی‌اهمیت جلوه شد، ولی در سال ۱۳۶۵ گروهی از غارنوردان زبده همدان بازدید مفصلی از غار انجام دادند و توانستند شکل‌گیری این غار را به دوران ژوراسیک مربوط دارند، یعنی بیش از ۱۲۰ میلیون سال قبل.

غار کتله خور

غار کتله خور

غار کتله خور از نظر قدمت تقریبا همسن غار علیصدر همدان است، البته از دو جهت با هم تفاوت دارند.

این غار از سه طبقه تشکیل شده و دارای تونل‌های فرعی، استلاکتیت‌ها و استلاکمیت‌ها و ستون‌های بسیار در گذرگاه‌های اصلی است و قندیل‌های مخروطی آویزان از سقف‌ها در اثر داشتن ناخالصی‌ها، رنگ‌های متنوع به خود گرفته‌اند. آن‌ها که ترکیبات به همراه نداشته یا کمتر دارند به صورت بلورهای شیشه‌ای بسیار شفاف مشاهده می‌شوند.

غار کتله خور از نظر قدمت تقریبا همسن غار علیصدر همدان است، البته از دو جهت با هم تفاوت دارند. یکی اینکه غار علیصدر همدان غاری است کاملا آبی، اما غار کتله خور زنجان غاری است تقریباً خشک.

دوم اینکه آهک‌های غار کتله خور نسبت به آهک‌های غار علیصدر بسیار خالص‌تر است که عاملی برای زیباتر شدن غار است، چراکه خالص بودن آهک‌ها موجب شفافیت آن‌ها و در نتیجه عبور نور از قندیل‌ها می‌شود.

غار کتله خور

دهانه غار در ارتفاع ۱۷۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد و اختلاف ارتفاع آن با ارتفاع چشمه‌ای که آب‌های فرورو حاصل از ریزش جوی غار را خارج می‌کند و به رود شور می‌ریزد، ۵۰ متر است.

ورودی غار یک دهلیز ۴۰۰۰ متری با سقفی کوتاه و فاقد غار سنگ و چند دهلیز فرعی است. پس از دهلیز فرعی یک دالان وسیع ۹۵۰ متری با سربالایی‌هایی به ارتفاع ۲ متر و گودال‌های خشک قرار دارد که با دوشاخه ۵۰ متری ادامه پیدا می‌کند و پس از عبور از یک سربالایی به تالار وسیعی پوشیده از چکنده و چکیده و ستون می‌رسد.

ورودی اولیه این دهلیز به منظور جلوگیری از آسیب‌های احتمالی بسته شده است. این مکان را افراد محلی «یورت یری» می‌گفته‌اند که به زبان ترکی به معنی محل زندگی افراد یا ابا و اجداد اطلاق می‌شود.

تعدای اسکلت انسان و تکه‌های سفال قدیمی در این محل پیدا شده و بر اساس بررسی‌های انجام گرفته متعلق به اواخر هزاره دوم قبل از میلاد است که در این مکان گم یا دفن شده‌اند. در داخل تالار کوچک بلورین که به تالار ستون‌ها چسبیده، چاهی به عمق ۸ متر قرار دارد که احتمالاً محل خروج آب‌های فرورو سازنده غار است.

غار کتله خور

غار کتله خور

در حال حاضر این غار به سه بخش فرهنگی، تفریحی و ورزشی تقسیم شده است بخش ورزشی آن تنها مورد استفاده غارنوردان و صخره‌نوردان قرار می‌گیرد، حدود ۴ کیلومتر است که البته هنوز انتهای آن کشف نشده است.

 بخش تفریحی غار نیز که جهت بازدید عموم مورد استفاده قرار می‌گیرد حدود ۲ کیلومتر مسیر مستقیم است که گفته می‌شود این مسیر تنها یک‌سوم کل غار است.

بخش فرهنگی غار نیز در بخش جنوبی آن قرار دارد قسمت اصلی آن دالانی است طبیعی که جهت برگزاری مراسم مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد، البته این دالان هیچ گونه راه خروجی به بیرون نداشته و راه خروجی آن به صورت مصنوعی کنده شده اما خود دالان کاملاً طبیعی بوده است.

غار کتله خور

غار کتله خور

غارکتله‌خور از لحاظ کیفیت بلورها و قندیل‌ها، زیبایی و تعدد طبقات اولین غار آهکی جهان شناخته شده است که با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و هزینه شخصی به نام مهندس عالی که مهندس عمران فرمانداری زنجان بودند در طول پنج سال آماده بهره‌برداری شد.

 دسترسی به غار

کاراکتر باقی مانده

دیدگاه ها  

    سفیران

    عضو کانال تلگرام کجارو شوید